|
|
WAGENINGEN
Wageningen is een gemeente en
kleine stad in de Nederlandse provincie Gelderland. Wereldberoemd om de
Wageningen Universiteit (voorheen Landbouwuniversiteit Wageningen). De
stad telt 35.157 inwoners (1 november 2006, bron: CBS), van wie vele
duizenden student zijn. De universiteit en aanverwante instellingen tellen
zo'n 7400 werknemers, van wie overigens minder dan 40% woonachtig is in
Wageningen. Het huidige gemeentebestuur streeft naar een groei tot 45.000
inwoners.
Inhoud
Ligging
Wageningen is gesitueerd waar de Veluwerand, de Gelderse Vallei en de
Rijn aan elkaar grenzen. Waar de Utrechtse Heuvelrug in Rhenen eindigt met
de Grebbeberg, heeft Wageningen nog een laatste uitstulping van de Veluwe
in de vorm van de Wageningse Berg. Wageningen heeft een belangrijke
binnenvaarthaven, met onder meer overslag- en opslagcapaciteit voor olie.
Historie
Onderaan de Wageningse Berg zijn dakpannen gevonden met het stempel
van een Romeins legioen. Er zijn echter geen aanwijzingen dat er een
Romeins steunpunt aan deze noordzijde van de Rijn was. Met het Romeinse
Vada werd vermoedelijk een nederzetting nabij Kessel aan de Maas bedoeld,
en niet Wageningen, zoals zo lang is gedacht.
De oudst bekende nederzetting in Wageningen als voorganger van de stad lag
wellicht onderaan de Holleweg. Aan het begin van de volle Middeleeuwen
verhuisde de nederzetting hogerop; op de Wageningse Berg zijn nabij de
Holleweg de resten van een tufstenen kapel en houten boerderijen gevonden.
In de twaalfde eeuw ontstond onderaan de berg een nieuwe nederzetting. Na
aanleg van een kade als verbinding tussen de flank van de Wageningse Berg
en de hoger gelegen haar ten westen van de huidige stad, de huidige
Hoogstraat, werd ten zuiden daarvan het oudste deel van de stad aangelegd,
rondom Heerenstraat (voorheen Achterstraat) en kerk. Later werd ook aan de
noordzijde van de Hoogstraat het regelmatige zijstratenpatroon (Beuningstraat,
Junusstraat, Rouwenhofstraat, Riemsdijkstraat) aangelegd. In 1263 kreeg
Wageningen van graaf Otto II van Gelre stadsrechten.
Na ontmanteling van de vestingwerken in de negentiende eeuw werd een deel
van de voormalige wallen bebouwd met onder meer de bebouwing ten oosten
van de Schoolstraat en Molenstraat en de bebouwing aan het Emmapark. Op de
voormalige westwal werden aan het begin van de twintigste eeuw de synagoge
en doopsgezinde kerk gebouwd. Beiden werden verwoest in 1940 en niet meer
op de zelfde plek herbouwd. Na de Tweede Wereldoorlog werd de wal hier
afgegraven ten behoeve van de aanleg van de Walstraat en werden er
studentenflats op een resterend deel van de wal gebouwd. Deze staan er
tegenwoordig nog altijd. In 2000 werd tenslotte op de plek van de vroegere
wal, naast de weg, een monument onthuld ter nagedachtenis aan de vele
Joodse slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog uit Wageningen.
Andere delen van de vroegere vesting kregen een parkachtige structuur,
zoals het vroegere Noorderplantsoen. Bij de aanleg van een verkeersweg
(Plantsoen) werd een deel van deze structuur opgeofferd. De straat die de
oostelijke Bergpoort en de westelijke Nudepoort met elkaar verbond, de
Hoogstraat, is al sinds vele decennia de straat waar middenstanders zich
vestigden. Vanaf de tachtiger jaren is deze straat ingericht als
voetgangersgebied. Ook in vele zijstraten van de Hoogstraat, zoals
Kapelstraat, Nieuwstraat en Junusstraat, bevinden zich belangrijke
concentraties van middenstand. De horeca is voornamelijk geconcentreerd op
de Markt, aan de Heerenstraat en in de Molenstraat.
Tussen omstreeks 450 en omstreeks 900 was het grafveld op de hoek van de
Geertjesweg en de Diedenweg in gebruik. Vermoedelijk waren de begravenen
afkomstig uit de verschillende buurschappen van Wageningen, die op de
grens lagen van de flank van de stuwwal en het Binnenveld. Herkenbaar zijn
nog de buurschappen De Peppeld (omgeving Wildekamp) en Leeuwen (omgeving
restaurant Het Gesprek); in beide buurschappen is ook de kenmerkende
drinkpoel of kolk nog aanwezig. Het gehucht Dolder lag rondom de kruising
Van Uvenweg/Churchillweg/Dolderstraat. Dolder of Thulere werd al in 838
genoemd, evenals Brakel (Bracola), op de hoek van Julianastraat en Van
Uvenweg.
De verschillende buurschappen waren volgens een zelfde principe opgebouwd:
boerderijen rondom een gezamenlijk boerengebruiksruimte (brink), aan de
oostzijde het akkerland (op de Wageningse eng, die toen veel groter was)
en ten westen van de gehuchten de weilanden in het Binnenveld, heel
regelmatig gepercelleerd. Dit Binnenveld werd vanaf de dertiende eeuw in
cultuur gebracht. Belangrijke boerderijen waren de Stenen Kamer in Dolder
(gebouwd 1597, afgebroken 1954) en de Tarthorst aan de Tarthorsterweg, nu
Haverlanden (afgebroken 1969). De brinken waren door middel van
schaapsdriften verbonden met de weilanden in het Binnenveld. Relatief
intact gebleven is de schaapsdrift van de Droevendaalsesteeg. Daarlangs
zijn nog oude elzen te vinden.
Voor de graven en hertogen van Gelre was Wageningen behalve handelshaven
vooral ook belangrijk als vesting tegen de bisschoppen van Utrecht en
later de hertogen van Bourgondië. De oude gracht (smaller dan voorheen) en
delen van de (gerenoveerde) stadsmuur zijn nog steeds te bewonderen. De
laatste hertog, Karel van Egmond, liet daarom in 1526 binnen de vesting
nog een kasteel bouwen. De fundamenten van drie torens en een deel van de
buitenmuur zijn nog te bezichtigen. Op het voormalige kasteelterrein werd
aan het einde van de negentiende eeuw het woonbuurtje Bowlespark
aangelegd, dat goeddeels nog bestaat en beschermd is als gemeentelijk
monument.
Het kasteel van Wageningen werd uiteindelijk door de Staten van Gelderland
verkocht aan de laatste drost Lubbert Adolph Torck, die op het terrein
klein stadspaleis bouwde in een barokke tuinaanleg. Torck was getrouwd met
de rijke weduwe Petronella van Hoorn, dochter van een gouverneur-generaal
van Oost-Indië. Later erfde hij van zijn tante kasteel Rosendael
inRozendaal bij Arnhem. Torck was politiek actief in Den Haag en liet als
burgemeester van Wageningen verschillende publieke werken uitvoeren. Hij
investeerde in de stad met het bouwen van herenhuizen voor gepensioneerden
van de Verenigde Oostindische Compagnie. Dat zou later nog van belang
worden omdat Wageningen één zo'n complex - de zogenaamde 'Bassecour' - ter
beschikking kon stellen om in 1873 de rijkslandbouwschool naar de stad te
halen.
Molens
Wageningen heeft meerdere molens gekend in het verleden. Al in de
middeleeuwen stond een tweetal molens aan de vroegere Molenweg, thans de
Generaal Foulkesweg geheten. De laatste van deze molens werd omstreeks
1996 gesloopt, genaamd de Eendracht. De molen De Vlijt, gebouwd aan het
einde van de negentiende eeuw, staat aan de Harnjesweg, vroeger omgeven
door bouwlanden.
Landbouwuniversiteit
Als opvolger van de Rijksland- en tuinbouwschool Wageningen werd in
1918 de Landbouwhogeschool Wageningen gesticht. Dit vormde het begin van
een bijzondere ontwikkeling van een kleine vestingstad tot een bijzondere
universiteitsstad met de tegenwoordige Wageningen Universiteit. Per 1
januari 2004 is de hogeschool Van Hall Larenstein toegetreden tot
Wageningen Universiteit en Researchcentrum. Met deze toetreding ontstaat,
als eerste in Nederland, een zeer grote en veelzijdige combinatie van HBO-
en wetenschappelijk onderwijs en onderzoek op het gebied van life sciences
en natuurlijke omgeving.
Capitulatie
Wageningen is ook de stad waar de Duitse bezetters onder generaal
Blaskowitz op 6 mei 1945 in de Aula van de toenmalige Landbouwhogeschool
capituleerden, waarmee in Nederland een eind kwam aan de Tweede
Wereldoorlog in Europees Nederland. Een dag eerder vonden hierover
onderhandelingen plaats, waarbij ook prins Bernhard als bevelhebber van de
Binnenlandse Strijdkrachten aanwezig was. Deze onderhandelingen vonden
plaats in Hotel De Wereld, dat sinds 2004 opnieuw als hotel in gebruik is.
De capitulatie werd tot en met 2005 jaarlijks groots herdacht met een
defilé van oud-militairen van Amerikaanse, Britse en Canadese afkomst, tot
en met 2004 afgenomen door wijlen Prins Bernhard. In 2005 werd het defilé
afgenomen door Prins Willem-Alexander. Vanaf 2006 vindt een
vrijheidsdefilé plaats, een veel rijker geschakeerde optocht van
oorlogsmaterieel en veteranen uit de Tweede Wereldoorlog.
De plaatsing van een monument op het 5 mei-plein ter herinnering aan de
bevrijding is in Wageningen een heet hangijzer. Een uitschuifbare zuil,
ontworpen door Hanshan Roebers, werd in 2005 door de bevolking afgewezen,
omdat hij te veel aan een fallus of een V-2-raket zou doen denken.
Plaatsing op het 5 mei-plein is uiteindelijk afgewezen door de
gemeenteraad, en anno 2006 ligt het monument nog altijd te wachten op een
definitieve plek.
Festivals en activiteiten
Jaarlijks worden in Wageningen diverse evenementen georganiseerd. In
januari is dat altijd het Bluesfestival, de kroegentocht bij uitstek. In
april de Bergrace by Night. In mei natuurlijk het Bevrijdingsfestival, de
5 mei-viering en de Capitulatie Bevrijdingstocht. In juni is er
straattheater te aanschouwen in de vorm van het Leeffestival en de Hel van
Wageningen/Jan Janssen Classic, het grote toerfietsevenement. In augustus
de Introductiedagen WUR (AID) voor de nieuwe Wageningse studenten.
September Open Havendag, Open Monumentendag en het Rhine Town Jazz
Festival. Door Rugbyclub Wageningen wordt jaarlijks op de laatste zondag
in augustus het FIALAR-rugbytoernooi georganiseerd. Dit 15 a-side
rugbytoernooi is speciaal bedoeld voor rugbyteams uit de tweede en derde
klasse en de nationale damescompetitie. In november wordt tussen
Wageningen en Rhenen de Berg-tot-Berg race gehouden, een hardloopwedstrijd
waar de middellange afstandslopers hun beste beentje voor zetten. En
natuurlijk is er voor de kinderen in december de aankomst van Sinterklaas
in de Wageningse haven.
Musea
De Casteelse Poort [1]
Herman Brood Museum
Studenten
De Wageningse studenten wonen veelal in studentenhuizen in de
binnenstad of in de studentenflats door de hele stad heen, zoals de
kenmerkende sterflats Asserpark, Hoevestein, Bornsesteeg, Dijkgraaf en
Rijnsteeg, die als het ware een skyline van Wageningen vormen vanuit het
noorden. Deze serie sterflats werd tussen 1969 en 1978 gebouwd als vervolg
op de sterflats Troelstraweg en Albardaweg voor de burgerbevolking. Eén
van de oudste studentenflats van Nederland, aan de Nobelweg, werd in 1959
gebouwd en in 2004 gesloopt. Het complex Rijnsteeg werd in de zomer van
2006 gesloopt.
Beroemd is ook het studentencomplex Droevendaal, de plaats waar studenten
20 jaar lang woonden in bouwvallige barakken, wietplanten in de tuin
hadden staan en 's avonds kampvuren stookten. Jaarlijks terugkerend is het
'Droevendaalfeest' waar bands uit de regio hun kunsten kunnen vertonen. De
barakken zijn in 2000 vervangen door nieuwbouw (duurzame,
milieuvriendelijke bouw). Droevendaal ligt aan de Droevendaalsesteeg,
direct naast het hierboven genoemde gehucht De Peppeld.
In Wageningen bevinden zich vier grotere studentenverenigingen: W.S.V.
Ceres, Unitas, KSV en SSR-W. Zij hebben ieder een eigen mensa en zijn
-behalve die van W.S.V. Ceres - toegankelijk voor iedereen.
Veelgemaakte spellingsfouten: waegeningen,
waegeninge wageninge wagenine
bron: wikipedia
Bron foto: wikipedia
|
Bedrijfsreclame
hotel
auto
bouw
winkel
drukkerij
bloemen bezorgen
rijschool
makelaar
flats
hypotheek
notaris
woningen
keuken
hoveniers
reisburo
catering
restaurant
gasfitter
loodgieter
schilder
stratemaker
bruidsboetiek
bruidsmode
verhuizer
Provincie
Home
Provincie
Gelderland
Achterhoek
Betuwe
Veluwe
Aalten
Apeldoorn
Arnhem
Bennekom
Barneveld
Beuningen
Culemborg
Didam
Druten
Dieren
Doesburg
Doetinchem
Duiven
Eibergen
Ede
Elst
Epe
Ermelo
Geldermalsen
Groesbeek
Harderwijk
Hattem
Heerde
Huissen
Lichtenvoorde
Lochem
Lunteren
Nijkerk
Nijmegen
Nunspeet
Oosterbeek
Ooij
Putten
Renkum
Terborg
Tiel
Ulft
Vaassen
Valburg
Velp
Wageningen
Westervoort
Winterswijk
Wijchen
Zaltbommel
Zetten
Zevenaar
Zutphen
|