ZWOLLE
Zwolle is de hoofdstad van de
provincie Overijssel en tevens hanzestad. Zwolle ligt aan de IJssel, het
Zwarte Water en aan de Overijsselse Vecht. De gemeente telt 113.930
inwoners (1 augustus 2006, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 111,33
km².
Zicht op Zwolle vanaf Hattum
Geschiedenis
Zwolle is in de Middeleeuwen ontstaan op een dekzandrug tussen de
IJssel en de Overijsselse Vecht aan het riviertje de Aa. Dit was een hoger
gelegen en bewoonbare plek in het verder moerassige landschap. Zo'n plek
werd destijds een 'suolle' genoemd, hetgeen later verbasterde tot Zwolle.
Deze dekzandrug is nog altijd zichtbaar door de hoogteverschillen in de
stad. Zo ligt de Sassenstraat hoger dan het Grote Kerkplein. Het
hoogteverschil is het duidelijkst in de passage tussen de Voorstraat en de
Melkmarkt. Hier zijn traptreden aangelegd om het hoogteverschil op te
vangen.
De oudste sporen van bewoning stammen uit de jonge steentijd.
Rondtrekkende stammen bewoonden toen de dekzandruggen. In sommige bronnen
worden deze stammen ook wel aangeduid als het Isala volk, naar de Latijnse
naam van de IJssel.
Bij de aanleg van Ittersumerbroek, een wijkgedeelte van Zwolle-Zuid, zijn
in 1993 grondsporen gevonden van twee paalcirkels uit de bronstijd. Deze
worden ook wel het Woodhenge van Zwolle genoemd.
De oudste schriftelijke vermelding, uit 1040, spreekt over een aan Sint
Michaël gewijde parochiekerk. In 1230 kreeg Zwolle van haar landheer de
Utrechtse bisschop Wilbrand van Oldenburg stadsrechten als dank voor
verleende diensten.
In 1438 verkreeg Zwolle stapelrecht van bisschop Rudolf van Diepholt.[2]
De keizer van het Heilige Roomse Rijk bevestigde in 1448 de stadsrechten
van Zwolle door de stad op te nemen onder de steden van het Duitse Rijk.
Zwolle trad als handelsstad toe tot de Hanze en was in de vijftiende eeuw,
de bloeitijd van de stad, het centrum van de Moderne devotie, een
religieuze beweging die zich op initiatief van Geert Grote, aanvankelijk
vanuit Deventer, maar later vanuit Zwolle over een groot deel van Europa
uitbreidde.
Tijdens de tijd van de Republiek had Overijssel geen echte hoofdstad, de
staten bestond uit afgevaardigde van Deventer, Kampen, Zwolle en het
Overijsselse Ridderschap. De vergaderingen vonden afwisselend plaats in
een van de drie steden. Pas in de Franse tijd kreeg Zwolle de status van
hoofdstad, eerst van het Departement van de Oude IJssel, daarna van het
Departement Overijssel en na de annexatie door het Eerste Franse
Keizerrijk, van het Departement Monden van de IJssel of Bouches-de-l'Yssel.
Na het vertrek van de Fransen werd Zwolle hoofdstad van de provincie
Overijssel.
In 1837 werd op de Grote Markt de laatste doodstraf in Zwolle uitgevoerd.
De uit Wijhe afkomstige Albert Wetterman werd tot deze straf veroordeeld
vanwege de moord op zijn vrouw Gerritdina Lankhorst.
Tweede wereld oorlog:
In de Tweede Wereldoorlog werden 499 joodse inwoners van Zwolle door
de bezetter weggevoerd en in concentratiekampen omgebracht. Ook zijn er op
diverse plaatsen in de stad mensen gefusilleerd die zich op enigerlei
wijze verzetten tegen de bezetter. Diverse monumenten in de stad
herinneren hieraan, zoals het Monument aan de Meppelerstraatweg en
Monument op de schietbaan Berkum. In het Ter Pelkwijkpark staat het
Oorlogsmonument Zwolle dat de herinnering wakker moet houden aan alle
Zwollenaren die in de Tweede Wereldoorlog om het leven zijn gekomen als
gevolg van oorlogshandelingen. Zwolle werd op 14 april 1945 bevrijd.
Blauwvingers
Zwollenaren worden ook wel Blauwvingers genoemd. In de Middeleeuwen
bestond er een flinke rivaliteit tussen de steden Zwolle en Kampen. Men
maakte elkaar het leven zo moeilijk mogelijk: Zwollenaren werden beroofd,
het vee van de Kampenaren werd gestolen.
De Zwollenaren hadden een scheldnaam voor de Kampenaren: Kampersteuren.
Tot nu toe was er voor de Zwollenaren nog geen scheldnaam. Dit kwam pas
toen, ten tijde van een wapenstilstand, Zwolle het klokkenspel uit de
verbrande toren te koop aanbood aan Kampen. De Kampenaren gingen hiermee
akkoord, echter alleen als zij mochten bepalen hoe het bedrag werd
betaald. Op een dag kwamen er wagens met geld: stukken van vierduiten. De
Zwollenaren kregen blauwe vingers van het tellen. Blauwvingers werd daarom
de scheldnaam voor de Zwollenaren.
Tegenwoordig beschouwen de Zwollenaren de naam als een geuzennaam. Ieder
jaar worden er zogenaamde Blauwvingerdagen georganiseerd. Op deze dagen is
er markt en zijn er allerlei activiteiten.
Gemeentelijk archeoloog
Vanwege het rijke verleden van Zwolle werd in 1987 besloten tot het
aanstellen van een gemeentelijk archeoloog. Deze heeft tot taak de
bestudering van het Zwolse bodemarchief te coördineren.
Demografie
In december 1994 werd de in Westenholte geboren Kyra Mepschen de
100.000ste inwoner van Zwolle.
De gemeente Zwolle telde op 1 maart 2006 113.272 inwoners (bron: CBS),
waarvan (per 1 januari 2005) 54.238 mannen en 57.568 vrouwen. Zwolle had
in 2004 50.094 huishoudens en 47.137 woningen. Op 1 januari 2003 waren er
4336 bedrijven binnen de gemeente met 75.049 arbeidsplaatsen.
Sinds 1997 maakt de gemeente Zwolle deel uit van het Grotestedenbeleid van
de regering en zijn er extra middelen beschikbaar gekomen om de problemen
in enkele wijken aan te pakken.
Verkeer en vervoer
Zwolle is een knooppunt voor het auto- en treinverkeer. Toch werd de
strategische ligging pas na 1950 erkend door het gemeentebestuur en in het
voordeel van de stadsontwikkeling gebruikt. Het gevolg was dat Zwolle na
1950 een explosieve groei kende van het aantal inwoners. Het
stadsbusvervoer wordt verzorgd door Maxx, een onderdeel van Connexxion.
Autowegen
De A28 (Groningen-Amersfoort/Utrecht) loopt door de stad heen en de
A50 (Emmeloord/Kampen-Arnhem/Nijmegen) sluit ten zuiden van Zwolle op de
A28 aan.
Spoorwegen
Het spoorwegstation van Zwolle is een van de grootste
spoorwegknooppunten van Nederland (na Utrecht de grootste), men kan vanaf
hier met de trein zeven richtingen op (zie ook: Kamperlijntje). Het
rangeerterrein en de hoofdwerkplaats zijn gesloten.
Waterwegen
De Nieuwe Vecht in het centrum
Zwolle ligt ten oosten aan een gekanaliseerde rivier, die deels het
Almelose Kanaal heet binnen Zwolle en daarbuiten Nieuwe Wetering en
Soestwetering. Het Zwarte Water stroomt ten westen van Zwolle. Ten noorden
van Zwolle stroomt de Overijsselse Vecht in het Zwarte Water. De Nieuwe
Vecht werd rond 1600 gegraven om een snellere verbinding van de
Overijsselse Vecht naar de binnenstad te creëren. Ten zuiden van Zwolle
stroomt de IJssel. In de 19e eeuw is de Willemsvaart gegraven die de
Zwolse stadsgracht met de IJssel verbond. Sinds 1964 wordt die functie
vervuld door het Zwolle - IJsselkanaal dat het Zwarte Water met de IJssel
verbindt. In Zwolle bevinden zich ook enkele meren en plassen. De Wijde Aa,
Wijthmenerplas, Agnietenplas en Milligerplas zijn bestemd voor recreatie.
Brugverbindingen
De IJsselbrug vormt de verbinding over de IJssel tussen Overijssel en
Gelderland. Enkele honderden meters naast deze brug ligt ook nog de Nieuwe
IJsselbrug in de A28 en een spoorbrug op de lijn Amersfoort - Zwolle.
De Mastenbroekerbrug verbindt de wijk Stadshagen met het centrum. De
Twistvlietbrug doet hetzelfde, maar is uitsluitend bedoeld voor fietsers,
voetgangers en openbaar vervoer.
Straten
Wellicht de bekendste straat is de Diezerstraat, vanwege de vele
winkels die eraan gelegen zijn. Ook is deze straat al zeer oud. Er zijn
sporen gevonden uit de karolingische tijd. De Grote Markt is een van de
oudste pleinen gelegen in het oude centrum. Enkele andere straten zijn
Zuiderzeestraatweg, Meppelerstraatweg en de Hogenkampsweg.
Groenvoorzieningen
Zwolle staat tegenwoordig zowel nationaal als internationaal bekend
als de groenste gemeente van Nederland. In 2004, 2005 en 2006 won de
gemeente namelijk de prijs voor groenste gemeente van Nederland. Dit na
vele inspanningen die de gemeente heeft verricht. Zo is er in Zwolle een
speciaal maaischema dat rekening houdt met de ecologie, bevinden zich in
Zwolle en omgeving vele parken en bestrijdt de gemeente onkruid met
milieuvriendelijke middelen.
Partnerstad
De partnerstad van Zwolle is de Duitse stad Lünen gelegen in de
deelstaat Noord-Rijnland-Westfalen. Beide steden organiseren regelmatig
uitwisselingen op cultureel gebied. In september 2003 kwamen meer dan 400
inwoners van Lünen naar Zwolle ter gelegenheid van het 40 jarige
partnerschap.
Veelgemaakte spellingsfouten: Zwole, Zwollen, Swolle,
Swollen.
bron: wikipedia
Bron foto: wikipedia
|