|
|
TERSCHELLING
Terschelling (lokaal Fries:
Schylge, Standaardfries: Skylge) is een gemeente en uit het westen
gerekend het derde Nederlandse waddeneiland (streek). Terschelling valt
onder de provincie Friesland.
Terschelling grenst ten noorden aan de Noordzee en ten zuiden aan de
Waddenzee; ten westen ligt Vlieland en ten oosten Ameland. De totale
strandlengte is 30 kilometer en de totale lengte van de fietspaden is ruim
70 kilometer.
Zoals bij de meeste waddeneilanden is het toerisme een belangrijke bron
van inkomsten. In het hoogseizoen herbergt het eiland meer dan driemaal
zoveel mensen als in de winter.
In de loop van de geschiedenis is Terschelling meerdere malen in andere
handen overgegaan; de laatste keer was tijdens de Tweede Wereldoorlog,
toen Terschelling samen met Vlieland van de provincie Noord-Holland bij de
provincie Friesland kwam.
Aan het einde van de lente is Terschelling jaarlijks de locatie voor het
Oerol Festival, een culturele vrijstaat. Verder kent Terschelling de
zeevaartschool Willem Barentsz (sinds 1875).
Rederij Doeksen onderhoudt een veerdienst tussen Harlingen en
West-Terschelling. Bij West-Terschelling staat de vuurtoren Brandaris, uit
1594, die in 1666 een van de weinige overgebleven gebouwen was nadat de
Engelsen West-Terschelling in brand hadden gestoken.

Wapen van Terschelling
Taal
Terschelling herbergt maar liefst drie taalvariëteiten; in het westen
en oosten worden de Friese dialecten Westers en Aasters gesproken, terwijl
men in Midsland een Hollands dialect spreekt, het Midslands of Meslonzers,
te vergelijken met het Stadsfries. Door de toenemende invloed van buitenaf
(onder andere van het toerisme) worden de dialecten echter steeds meer
verdrongen door het Nederlands, hoewel aan de westkant iets minder dan aan
de oostkant.
De oorspronkelijke dialectverdeling is als volgt: het Westers wordt
gesproken in de hoofdplaats West-Terschelling; het Midslands in Midsland,
Hee, Horp, Kaart, Kinnum en Baaiduinen; het Aasters in Seerijp, Landerum,
Formerum, Lies, Hoorn en Oosterend.
Kernen
De gemeente Terschelling telt vijftien officiële kernen. De
hoofdplaats is West-Terschelling. De Nederlandse namen zijn de officiële
en de enige die op de plaatsnaamborden vermeld staan.
Dorpen en gehuchten
West-Terschelling WestWest-Skylge
Midsland MeslônsMidslân
Hoorn HôaneHoarne
Formerum Femearum
Formearum
Lies Lies Lies
Oosterend Aastrein
Aasterein
Overige officiële kernen:
Baaiduinen Baaidunenn
Hee Heen
Horpon
Kaar t Kaadn
Kinnum Kinumn
Landerum Janderum
Landerum
Midsland aan Zee
Seerijp Striep Stryp
West aan Zeeonbekend
Buurtschappen
Naast deze officiële kernen bevinden zich in de gemeente de volgende
buurtschappen:
Dellewal
Halfweg
Midsland-Noord
Ook zijn van Terschelling een aantal verdwenen nederzettingen bekend,
namelijk Allum, Hierum, Stortum, Stattum, Schittrum en Wolmerum.
Historie
Het eiland is in de Middeleeuwen ontstaan nadat een zandplaat met de
naam De Schelling verheelde met het oostelijker gelegen eiland Wexalia. De
naam Wexalia, Wuxalia of Wecsile geldt als de middeleeuwse naam voor het
gebied van Oost-Terschelling. De naam raakte al in de Middeleeuwen in
onbruik. Voor het laatst komt de naam Wexalia voor in een
vriendschapsverdrag dat Folkerus Reijner Popma, grietman van Terschelling,
in 1482 met koning Edward IV van Engeland sloot. De naam van de zandplaat
werd later de naam van het hele eiland. Tijdens de Watersnoodramp van 1287
kwam de Waddenzee tussen Terschelling en het vasteland van Friesland te
liggen.
De oudste bewoningsresten op Terschelling dateren van rond 850, toen een
klein houten kerkje werd gebouwd op een heuvel bij Seerijp of Striep. Deze
heuvel is later als grafheuvel in gebruik genomen en staat bekend als het
Strieperkerkhof.
Vanouds bestaat er op Terschelling een controverse tussen de bewoners van
West-Terschelling, met een sterke gerichtheid op de zee, en de meer
agrarisch georiënteerde bewoners van Oost-Terschelling. In 1612 leidde die
controverse tot een scheiding van het eiland in twee bestuurseenheden,
West-Terschelling en Oost-Terschelling. West-Terschelling werd vanuit het
gelijknamige dorp bestuurd, het drosthuis van Oost-Terschelling stond in
Midsland. Pas na de Franse bezetting in het begin van de negentiende eeuw
werd Terschelling weer een bestuurlijke eenheid, en werd West-Terschelling
het bestuurscentrum van de gemeente.
In 1666 is West-Terschelling tijdens de Tweede Engels-Nederlandse Oorlog
overvallen door een Engelse vloot. De vloot onder leiding van admiraal
Robert Holmes was oorspronkelijk van plan Vlieland aan te vallen, maar
belandde door verschillende omstandigheden in de haven van
West-Terschelling. Soldaten trokken brandschattend door het dorp, dat
vrijwel geheel in de as werd gelegd. In de engelse geschiedenis heet dit
Holmes' Bonfire.
Natuur en Landschap
Het waddeneiland Griend, een natuurreservaatje in beheer bij
Natuurmonumenten, behoort tot de gemeente Terschelling. In oppervlak is
Terschelling de grootste gemeente van Nederland. Een aanzienlijk deel van
de Waddenzee maakt bestuurlijk deel uit van de gemeente.
Terschelling bestaat voor bijna 80% uit natuurlijk duinlandschap en
kwelders. De duinen en kwelders zijn sinds 1909 in beheer bij het
Staatsbosbeheer. Het westelijke deel van het eiland, de Noordsvaarder is
ontstaan uit een zandplaat die rond 1850 met het eiland verheelde. De
Kroonpolders ten noorden van West-Terschelling zijn ontstaan tussen 1921
en 1929 door de aanleg van stuifdijken. Andere duingebieden op
Terschelling zijn het Griltjeplak, de Landerumerheide en de Koegelwieck.
In de natte duinvalleien van Terschelling komt de cranberry of Amerikaanse
veenbes voor. Deze uit Amerika afkomstige plant belandde op het eiland
nadat een vat met bessen in 1845 aanspoelde. Op Terschelling wordt de
cranberry nog Pieter Sipkesheide genoemd, naar de vinder van het vat,
Pieter Sipkes Cupido. De cranberry verwilderde en werd door botanicus
Franciscus Holkema in 1868 ontdekt in een duinvallei met de naam
Studentenplak. De pluk van cranberries is op Terschelling verpacht aan een
Cranberry-bedrijf (Formerum). De Terschellinger polder bestaat geheel uit
graslanden ten behoeve van de veehouderij. Op Terschelling komen nog bijna
twintig veehouders voor.
De zone langs de binnenduinrand werd vroeger gebruik voor het verbouwen
van graan. Graanteelt is sinds de vijftiger jaren van de vorige eeuw van
Terschelling verdwenen. Graanvelden werden beschermd tegen instuivend
duinzand door de aanplant van elzenhagen. Het elzenhagenlandschap langs de
binnenduinrand van West-Terschelling tot oostelijk van Oosterend
(Terschelling) wordt beschouwd als een karakteristiek en waardevol
landschappelijk element.
Het waardevolle natuurreservaat de Bosplaat of Boschplaat ligt op het
oostelijke deel van Terschelling, en is bijna tien kilometer lang. Het
reservaat is ontstaan nadat tussen 1932 en 1936 een stuifdijk is
aangelegd, die de voorheen los van Terschelling liggende zandplaat
definitief met Terschelling verbond. Op de zandplaat ontstond een
waardevolle kweldervegetatie, met uitgebreide groeiplaatsen van Lamsoor (Limonium
vulgare), Zeealsem (Seriphidium maritimum), Zoutmelde (Atriplex
pedunculatus) en tal van andere halofiele, of zoutminnende planten. Op de
Bosplaat broeden Lepelaar, Grote stern, Noordse stern, Visdief,
Dwergstern, Kleine mantelmeeuw, Grote mantelmeeuw, Zilvermeeuw,
Stormmeeuw, Aalscholver, en andere soorten vogels. De Bosplaat heeft de
status van Europees Natuurreservaat.
Jachthaven
In West-Terschelling is een grote jachthaven, met veel voorzieningen.
Douches, wc's, wasmachines en internet. In de zomer ligt de haven erg vol.
Aan het begin van de haven liggen de grote charters, verder achterin de
plezier jachten.
Cultuur
Op Terschelling worden een aantal oude tradities in stand gehouden.
Bekend is het Sunderum, een feest dat op 6 december in de dorpen
Baaiduinen, Kaart, Kinnum, Midsland en Hoorn wordt gevierd. In de dorpen
van Oost-Terschelling heeft ieder dorp een eigen bestuur, de buren, dat
probeert de problemen in het dorp op te lossen. Zakelijke problemen worden
behandeld tijdens een vergadering met de naam Mantsjebier, die in sommige
dorpen rond de jaarwisseling wordt gehouden. Overige problemen worden
besproken tijdens het Burebier. Op de vergaderingen zijn traditioneel
alleen de volwassen mannelijke inwoners van de dorpen welkom. In de dorpen
van Oost-Terschelling geldt de burenplicht, de zorg die de bewoners voor
elkaar hebben. Dit strekt zich uit van hulp bij de bouw van huizen tot het
organiseren van de begrafenis van overleden dorpsgenoten. Het gebruik met
paard en kar de natuur in te trekken wordt op Terschelling Op e Riid gaan
genoemd.
Kunst & Cultuur
Terschelling kent een levendige koorcultuur. Onder cultuurliefhebbers
is het eiland vooral geroemd door het jaarlijkse theaterfestival Oerol.
Dit festival werd in 1981 opgericht door Joop Mulder, destijds eigenaar
van cafe de Stoep in Midsland. Inmiddels is Oerol uitgegroeid tot een van
de grootste lokatietheaterfestivals in Europa.
Een andere voormalige eigenaar van de Stoep, Willem Fries, opende in 2005
het kleine Het West-End theater. Daarmee kreeg Terschelling als
Oerol-eiland ook zijn eigen theatertje
bron: wikipedia
Bron foto: wikipedia
|
Bedrijfsreclame
hotel
auto
bouw
winkel
drukkerij
bloemen bezorgen
rijschool
makelaar
flats
hypotheek
notaris
woningen
keuken
hoveniers
reisburo
catering
restaurant
gasfitter
loodgieter
schilder
stratemaker
bruidsboetiek
bruidsmode
verhuizer
Provincie
Home
Provincie Friesland
Bolsward
Dokkum
Drachten
Franeker
Harlingen
Heerenveen
Joure
Leeuwarden
Oosterwolde
Sneek
Wolvega
Ameland
Schiermonnikoog
Terschelling
Vlieland
|