|
|
RIJSSEN
Rijssen (Nedersaksisch: Riesn) is
een stad in de gemeente Rijssen-Holten en ligt in de provincie Overijssel,
tussen Deventer en Almelo.
Rijssen verkreeg stadsrechten in 1243. Deze werden verstrekt door Otto,
aartsbisschop van Utrecht. Vanwege het protestantse karakter van de stad
is er weliswaar een straat naar hem vernoemd, maar deze heet geen Bisschop
Ottostraat, maar Graaf Ottostraat, omdat in de persoon Otto zowel de
wereldlijke als geestelijke heerschappij waren verenigd, wat betekent dat
Otto bisschop was van de gelovigen en graaf van de landen. In 2001 werd de
gemeente Rijssen samengevoegd met de gemeente Holten. De stad behoort tot
de regio Twente en wordt wel de Poort van Twente genoemd.

Wapen van Rijssen
Rijssen heeft een grotendeels Gereformeerde bevolking. Kenmerkend voor de
stad is het aanhouden van de zondagsrust. Het Calvinisme bepaalt reeds
lang het aanzien van de stad. Rijssen bezit een heel scala aan hervormde,
gereformeerde en overige protestantse kerken, terwijl het katholicisme er
met slechts één kerk - in tegenstelling tot in overig Twente - ver in de
minderheid is. Rijssen kent ook een opvallend grote jeugdkerk, genaamd
Transformed, die elke maand samenkomt in het Parkgebouw. De SGP is een
grote partij in de gemeenteraad.
Op economisch gebied blinkt Rijssen landelijk uit. Wellicht vanwege het
gereformeerde plichtsbesef en de christelijke opvatting over werk,
ontstonden en ontstaan in Rijssen bloeiende bedrijven, eigendom van veelal
strenggereformeerde families als Baan, Wessels enz. Tezamen met het
eveneens Twentse, maar in tegenstelling tot Rijssen zéér Rooms-Katholieke,
Oldenzaal behoort Rijssen tot de nationale top wat betreft economische
bloei en activiteit op een klein grondgebied.
In hoeverre de bloei dus voortkomt uit het gereformeerde karakter en dus
Max Webers theorie over kapitalisme en protestantisme staaft, valt te
bezien. Er is op gewezen, dat zowel in Rijssen als in Oldenzaal een nauw
sociaal netwerk bestaat, dat onderlinge handelssolidariteit bevordert.
Belangrijke bronnen van inkomsten zijn handel, kunststof, transport,
bouwbedrijven en papier, terwijl dit vroeger vooral ijzer was.
Rijssen vormt jaarlijks zowel de start- als de finishplaats van de
wielerwedstrijd Ronde van Overijssel. In 2002 kwam Rijssen meerdere malen
in het nieuws vanwege wateroverlast als gevolg van hevige regenval. In de
zomer van dat jaar bleek het rioolsysteem van de stad de grote hoeveelheid
water tot driemaal toe niet aan te kunnen. Vanaf 2003 worden in heel
Rijssen werkzaamheden uitgevoerd om herhaling te voorkomen.
Rijssen verkreeg grote bekendheid als de plaats van handeling in Het Grote
Gebeuren van de schrijver Belcampo.
Inhoud
Rijssens dialect
Het Rijssense dialect is onderdeel van het Twents, dat weer tot het
Nedersaksisch behoort.
Het Rijssens heeft een geheel eigen karakter en is daardoor goed te
herkennen. Het Rijssens wordt door alle sociale lagen van de Rijssense
bevolking gesproken, maar steeds minder mensen gebruiken het daadwerkelijk
nog actief en zijn vooral passieve dialectkenners. Waar in veel variaties
van het Twents veel woorden erg 'vernederlandst' zijn, behoudt het
Rijssens nog een uniek karakter met veel eigen woorden en een typerende
uitspraak. Het Rijssens kent een aantal klanken die het Nederlands niet
bezit. Een deel van onderstaande karakteristieken van het Rijssens zijn
gelijk aan die van het Twents.
[bewerk] Karakteristieken van het Rijssens
-er in het Nederlands wordt in het Rijssens -oar: woorden als 'berg' en
'kerk' worden 'boarg' en 'koarke'.
Veel woorden komen overeen met het Duits:
Nederlands: 'bord', Duits: 'Teller', Rijssens: 'teelder'
Nederlands: 'soms', Duits: 'manchmal', Rijssens: 'mangs' of 'smangs'
In tegenstelling tot veel andere varianten van het Twents, maakt Rijssens
onderscheid in uitspraak van [f]/[v] en in iets mindere mate in [s]/[z]:
Waar in het 'algemeen' Twents "jazeker" als [joa'sihker]wordt
uitgesproken, wordt er in het Rijssens veel aandacht aan de [z]
geschonken: [joa'zeeker].
-sch wordt -sk: Nederlands: 'schuur', Rijssens 'skuure'
-oor wordt -uur, alhoewel hier enkele uitzonderingen op zijn.
'voor' wordt 'vuur'
'door' wordt 'duur'
-aar, -eer en, zoals in 'waard', 'geleerd', veranderen in een klank die
overeen komt met de tweeklank uit het Engelse woord 'air'.
'waard' wordt 'weard'
'geleerd' wordt 'eleard'
-ier verandert in -eer: 'bier' wordt 'beer'
Na een klinker en aan het eind van een woord wordt, net als in het Engels,
de -r niet uitgesproken.
-oof en -ove verandert in -euw of -euwe: 'ik geloof' wordt 'ik geleuwe'
Woorden die eindigen op een klinker plus -n, -nd, -nt of -nk krijgen een
nasale uitspraak [ñ], als in het Franse "trente". Een veelgebruikt grapje
hierbij is zwat zaand(zwart zand) dat bijna hetzelfde klinkt als het
Franse soixante.
De [a] in de combinatie -ar of -ats, wordt in het Rijssens uitgesproken
als [æ]. Deze klank is te vergelijken met het Britse 'sack' of 'Sam'. de
uitspraak zit tussen de [a] en de [e] in. Hij wordt geschreven als -à-.
De naam Arjan wordt dus uitgesproken als ['ærjañ].
Net als in het Nederlands kent het Rijssens 2 verschillende uitspraken van
korte o's. De eerste variant klinkt als in 'kom' en de tweede als in het
Franse 'bon'. Bij deze tweede ligt de -o iets dieper in de keel. In
tegenstelling tot het Nederlands komt deze tweede variant in het Rijssens
echter vaker voor dan de eerste.
Het Rijssens kent de verbindings-r, die een woord dat eindigt op een
klinker verbindt met een woord dat begint met een klinker, zodat er geen
glottisslag gemaakt dient te worden.
Voorbeeld 1: Dat deed hij ook. wordt naar het Rijssens vertaald als Dàt
dee hee ook.. Echter, de uitspraak van deze zin is: Dàt dee-r-ee-r-ook.
Voorbeeld 2: Ja hè? zal door vrijwel elke Rijssenaar worden uitgesproken
als Ja-r-è?
Veelgemaakte spellingsfouten: Rijsen, Rijzen, Rijsse,
Reisse, Reissen.
bron: wikipedia
Bron foto: wikipedia
|
Bedrijfsreclame
hotel
auto
bouw
winkel
drukkerij
bloemen bezorgen
rijschool
makelaar
flats
hypotheek
notaris
woningen
keuken
hoveniers
reisburo
catering
restaurant
gasfitter
loodgieter
schilder
stratemaker
bruidsboetiek
bruidsmode
verhuizer
Provincie
Home
Provincie
Overijssel
Overijssel
Almelo
Borne
Dalfsen
Dedemsvaart
Deventer
Enschede
Goor
Haaksbergen
Hardenberg
Hengelo
Kampen.
Losser
Nijverdal
Oldenzaal
Ommen
Raalte
Rijssen
Steenwijk
Twente
Vriezenveen
Wierden
IJsselmuiden
Zwolle
|