KERKRADE
Kerkrade (Limburgs: plaatselijk Kirchroa, elders
Kèrkraoj) is een Nederlandse plaats en gemeente in Zuid-Limburg.
Aangrenzende gemeentes zijn o.a. de Nederlandse gemeentes Heerlen en
Landgraaf en de Duitse gemeente Herzogenrath. Kerkrade maakt deel uit van
de plusregio Parkstad Limburg.
Kerkrade
Naam
Naar de taalkundige dr. Ad Welschen vemeldt, betekent het
achtervoegsel rade of rode , "rooiing" of "ontginning" en verwijst het
naar het werkwoord rooien: het kappen en bebouwen van bosachtig gebied. De
oudste vorm daarvan was roda. De voetbalclub Roda JC en de Rodahal zijn
daarnaar genoemd. Een grensdorp in de gemeente heet Haanrade (van Hanrothe
of Hagenrode), waarvan het voorvoegsel Haan op een persoon (Hago) kan
teruggaan, maar ook op het woord haag (omheining).
Geschiedenis
Kerkrade was een deel van Rode ( 's-Hertogenrode of 's-Hertogenrade)
in het Brabantse land van Overmaas. Bij de opheffing van het departement
van de Beneden-Maas als gevolg van het Congres van Wenen op 5 april 1815
werd 's Hertogenrade zelf toegewezen aan Pruisen, maar Kerkrade werd
daarvan afgeplitst en bleef Nederlands grondgebied. Dit laatste gebeurde
pas ruim een jaar later op 26 juni 1816 als gevolg van het Grensverdag van
Aken. Enkele jaren later roept België haar onafhankelijkheid uit en maakt
Kerkrade tot Belgisch grondgebied. Kerkrade wordt pas weer Nederlands
grondgebied op 19 april 1839 als gevolg van het Verdrag van Londen.
Samen met Herzogenrath vormt Kerkrade opnieuw een symbolische eenheid als
Europastad Eurode.
Wijken en gebieden
Kerkrade-Noord:
Eygelshoven-Kom (sinds 1 januari 1982 behoort Eygelshoven tot de gemeente
Kerkrade)
Hopel
Vink
Waubacherveld
Kerkrade-Oost/Noord:
Chevremont
Erenstein
Haanrade
Rolduckerveld
Kerkrade-Oost/Zuid:
Bleijerheide
Holz
Kerkrade-Centrum
Nulland
Mucherveld
Kerkrade West:
Gracht
Heilust
Kaalheide
Spekholzerheide
Terwinselen
Cultuur
De Rodahal ligt in het centrum, aan het Europaplein. Dit is een
multifunctionele hal voor evenementen zoals concerten, beurzen,
grootschalige feesten en markten. De hal is een ontwerp van Laurens
Bisscheroux gebouwd in 1966.
D'r Joep
Sinds 1957 staat het nationale monument van de mijnwerkers, op de
Markt in het centrum van Kerkrade. Zie: D'r Joep.
Orlandofestival
Het Orlandofestival is een jaarlijks terugkerend evenement waaraan
Kerkrade de naam "Klankstad" ontleend. Dit topevenement van kamermuziek
staat nationaal en internationaal in hoog aanzien.
Muziekkiosk Focus
In juni 2001 werd op de Markt in Kerkrade de nieuwe muziekkiosk
"Focus" geopend. Het podium is multifunctioneel en geschikt voor
demonstraties en voorstellingen.
Raadhuis Kerkrade
Het raadhuis werd in de jaren 1912-1913 gebouwd in
Neo-Renaissancestijl naar ontwerp van gemeentearchitect C.J. Duykers. Het
raadhuis werd op 22 oktober 1913 officieel in gebruik genomen.
Theater Kerkrade
Het Theater Kerkrade (voorheen Wijngrachttheater) vormt samen met
Theater Heerlen (voorheen Stadsschouwburg Heerlen) de Parkstad Limburg
Theaters. Theater Kerkrade heeft 633 plaatsen.
Wereldmuziekconcours
Het Wereldmuziekconcours is een internationaal muziekfestival dat
vierjaarlijks in Kerkrade wordt gehouden. Laatst gehouden festival juli
2005.
Carnaval
In Kerkrade wordt carnaval zeer uitbundig gevierd. Veel activiteiten
worden ge-organiseerd door de drie grootste carnavalsverenigingen:
Vasteloavendsverain Kirchroa west, Karnavalsvereniging Burgerlust en
Kirchröatsjer Vasteloavends Verain Alaaf Kirchroa 1936. Deze laatste
brengt tussen 1976 en 1999 een vijftal invloedrijke lp's uit onder de naam
Kirchröatsjer Sjpetsiejalietète.
Centrum Bleyerheide
In 1877 stichtten de Broeders Franciscanen - een Duitse tak van de
Franciscaanse orde - een internaat dat het welzijn moest waarborgen van de
Duitse zwerfjongeren (de propaganda-minister van Hitler, Joseph Goebbels,
kreeg er zijn basis-opleiding). Het was een primitief begin met een stukje
weidegrond dat ze moesten omtoveren tot een leef-, werk-, studeer- en
bidruimte voor de broeders en de jongens. Maar omdat mensen hun schulden
in een hiernamaals dachten te kunnen afkopen door de rijkdom die ze
tijdens hun leven hadden vergaard af te staan aan de kerk, was het
omtoveren geen probleem. Vanaf 1914 werden er ook Nederlandse jongens
toegelaten en 20 jaar later waren er alleen nog Nederlandse jongens. In de
jaren vanaf 1914 hebben deze Duitse broeders zich ingezet om jongens van
Bleijerheide, waarvan de nationaliteit niet duidelijk was i.v.m. het
Tractaat van Aken (1815), te ronselen om dienst te nemen in het Duitse
leger. De kerk van de Nederlandse tak der paters Franciscanen - zij
stichtten een rectoraat - is gelegen naast de kerk van de Duitse
Franciscaner broeders die hun diensten uitsluitend in de Duitse taal
hielden. De kerk van de Duitse Franciscanen is in tegenstelling tot die
der Nederlandse Franciscanen, afgebroken. Deze kerk is bekend om haar
gebrandschilderde ramen van de bekende glazenier Henri Jonas.
In 1976 stelden de broeders vast dat het onderwijzen tot het verleden
behoorde. Twee jaar later startte het Centrum "Bleyerheide" met de eerste
niet-schoolse activiteiten. Het Centrum beschikt over 300 bedden verdeeld
over 100 kamers en is inmiddels overgenomen door particulieren.
In 2004 is Centrum Bleijerheide gestopt met haar activiteiten. Een deel
van het gebouw zal gebruikt worden voor woningbouw. De aanvankelijke
plannen hiervoor strandden in 2005, maar daarna is men met een nieuwe
planning begonnen. In 2006 werden de eerste huizen opgeleverd. In de
huidige opzet blijven de kapel en een deel van het klooster behouden.
GaiaPark Kerkrade
In 2005 opende het GaiaPark zijn deuren. Dit "thematisch dierenpark"
vertelt het verhaal van de aarde, van het heden en het verleden. Gaia is
de Godin "Moeder Aarde" uit de Griekse oudheid. Er bestaat een moderne
theorie (de Gaia-theorie) die de aarde beschouwt als een levend geheel
waarin alles met elkaar samenhangt en elkaar beïnvloedt.
Industrion
Industrion is een provinciaal museum voor industrie en samenleving.
Het vertelt de geschiedenis van de mensen en machines in de afgelopen 150
jaar. Via een chronologische route kun je een kijkje nemen in het leven
van vroeger. Het brengt de industriële en maatschappelijke ontwikkeling
van Limburg en de omringende landen in beeld.
Parkstad Limburg Stadion
Het PLS werd in 2000 opgeleverd en is de thuishaven van Roda JC. Er
zijn 19.500 overdekte zitplaatsen in dit multifunctionele stadion. Het
wordt ook nog gebruikt als toneel voor tal van andere evenementen zoals
het Wereldmuziekconcours en het is mogelijk om arrangementen te boeken.
Stoomtreinverbinding
Sinds april 1995 rijdt er een stoomtrein tussen de stations
Kerkrade-Centrum en Schin op Geul. Deze wordt beheerd door de Zuid
Limburgse Stoomtrein Maatschappij (ZLSM). Het baanvak Kerkrade-Centrum -
Simpelveld maakt deel uit van het miljoenenlijntje (de aanleg van het
lijntje in 1911 heeft één miljoen gulden per km gekost). De stoomtrein uit
Schin op Geul rijdt tussen 2004 en 2007 op enkele zondagen per jaar ook
door naar Heerlen.
Villa Krichelberg
Vanwege de geografische ligging en de vruchtbare grond heeft Kerkrade
een rijk Romeins verleden. In die tijd hebben verschillende boeren zich
hier gevestigd. Deze boeren bouwden boerderijen in een stijl die ze van de
Romeinen hadden afgekeken, bijvoorbeeld met een zuilengalerij ervoor en
met daken die men ook nu nog in zuidelijke landen ziet. Een voorbeeld van
een dergelijke boerderij, een zogenaamde Villa Rustica, is opgegraven aan
de Krichelstraat (wijk Kaalheide).
Wormdalfietsroutes
Kerkrade heeft een fietsroutenetwerk dat gebaseerd is op het
Knooppuntensysteem. De gemeenten Kerkrade, Landgraaf, Übach-Palenberg en
Herzogenrath hebben de zogenaamde Wormdalroute/Wurmtalroute ontwikkeld.
Bekende Kerkradenaren
Willy Brokamp - oud-voetballer van onder meer Ajax en MVV
Wiel Coerver - voetbaltrainer
Piet Giesen - oud-voetballer van onder meer Roda Sport, PSV, ADO, AS
Oostende en Fortuna '54. Met 17 jaar eenmalig international tegen
Luxemburg november 1963.
Willem Hoefnagels - politicus, staatssecretaris
Gerard Hoenen - oud-voetballer van onder meer Roda Sport, PSV en MVV
Gerardus Maximus Karel Kockelkorn - politicus, oud-burgemeester van
Meerssen
Wiel Kusters - letterkundige, dichter en hoogleraar
Gerd Leers - politicus, burgemeester van Maastricht
Natascha Scheffers - zangeres van Close II You
Hein Simons (Heintje) - zanger/acteur/kindster uit de jaren zestig
Yvonne Timmerman-Buck - politica-CDA, sinds 1999 lid Eerste Kamer der
Staten Generaal, sinds 2003 voorzitter Eerste Kamer
Pierre Vermeulen - oud-voetballer van onder meer Roda JC en MVV
Frans Wiertz - bisschop van het Bisdom Roermond
Thijs Wöltgens - politicus, oud-burgemeester van Kerkrade, tegenwoordig
voorzitter van de gezamenlijke Kamers van Koophandel in Limburg
Jack Vinders - Volkszanger, voornamelijk bekend in Limburg van "D'r Kloon"
en "Jool is Jool". Verder bekend vanwege zijn inzet voor het
vrijwilligerswerk.
Veelgemaakte spellingsfouten: Kerkraden kerckrade
Kerchraje Kerkraije Kerkraaije Kerkraaijden Kerkaade kerkade Kerkraade
kerkraaden
bron: wikipedia
Bron foto: wikipedia
|