|
|
HARDENBERG
Hardenberg (Nedersaksisch:
Hardenbarg of Haddenbarreg) is een stad met stadsrechten aan de
Overijsselse Vecht.
In Hardenberg staat het gemeentehuis van de gelijknamige gemeente die na
de gemeentelijke herindeling van 2001 ontstaan is uit de gemeenten
Hardenberg, Avereest en Gramsbergen. Het inwonertal van deze gemeente op 1
augustus 2006 bedroeg 58.006 (bron: CBS) en de oppervlakte 317,24 km².
Binnen de gemeente liggen de volgende plaatsen: Ane, Anerveen, Anevelde,
Balkbrug, Bergentheim, Brucht, Bruchterveld, Collendoorn, De Krim,
Dedemsvaart, Den Velde, Diffelen, Gramsbergen, De Haandrik, Heemse,
Heemserveen, Holtheme, Holthone, Hoogenweg, Kloosterhaar, Loozen, Lutten,
Mariënberg, De Meene (ten noorden van Gramsbergen en ten westen van De
Haandrik), Radewijk, Rheeze, Rheezerveen, Schuinesloot, Sibculo,
Slagharen, Venebrugge.
De oorspronkelijke gemeente Hardenberg ontstond in 1942 na samenvoeging
van Stad Hardenberg en Ambt Hardenberg. Het gemeentehuis van deze laatste
gemeente stond in Heemse.
Molen van Hardenberg
Geschiedenis
Aanvankelijk lag dicht bij de plaats waar nu Hardenberg ligt, de
nederzetting Nijenstede. Naast deze nederzetting werd een bisschoppelijk
kasteel op de Herdenberch gebouwd. De bewoning van Nijenstede verplaatste
zich geleidelijk naar het gebied rond en met name binnen de vesting. De
burcht op de Herdenberch werd rond 1230 ommuurd door bisschop Willebrand
van Oldenburg. Deze muur liet hij bouwen als reactie op de nederlaag van
zijn voorganger Otto II von Lippe bij de slag bij Ane in 1227 tegen
opstandige Drenten onder leiding van Rudolf van Coevorden. In 1362 kreeg
Hardenberg stadsrechten van bisschop Jan van Arkel. Bisschop Florentius
van Wevelinkhoven laat in 1386 het kasteel verder versterken en
verfraaien. Hij verblijft veel in het kasteel en overlijdt er in 1393. In
1497 wordt Hardenberg door een grote brand verwoest. In 1518 laat Filips
van Bourgondië, bisschop van Utrecht, het kasteel ontmantelen. Ook de
stadsmuur wordt gesloopt. Restanten ervan zijn in de 20ste eeuw gevonden
en een fragment ervan is gereconstrueerd. Hardenberg is tot in de
twintigste eeuw een sterk agrarische plaats gebleven. Alleen de
scheepvaart over de Overijsselse Vecht met zompen was een economische
activiteit van belang. Op 8 mei 1708 brandde Hardenberg bijna volledig af.
Bij de wederopbouw werden de overwegend houten huisjes vervangen door
stenen woningen.
Hardenberg staat ook bekend als 'Klepperstad'. In vroeger tijden was er
een zogenaamde klepperman aangesteld, een soort nachtwacht. Deze riep 's
avonds met een klepper de tijd om en controleerde op eventueel
brandgevaar.
Aan het begin van de twintigste eeuw was Hardenberg sterk agrarisch. De
eerste industriële vesting betrof dan ook de melkfabriek Salland. In 1930
opende een atelier van de N.V. Leeuwarder Textiel Mij. Eltem. Begin jaren
60 vestigde de Wavin, een plastic buizenfabriek, haar belangrijkste
productievestiging in Hardenberg. Dit bedrijf groeide uit tot een
multinational die onder meer plastic kratten en zakken ging fabriceren.
Het werd verreweg de belangrijkste werkgever in Hardenberg. In de jaren 90
concentreerde het bedrijf zich weer op buizen en werden de andere
bedrijfsactiviteiten op het terrein in Hardenberg verkocht. In de
naoorlogse jaren is het centrum van Hardenberg gemoderniseerd waardoor het
oorspronkelijke karakter grotendeels verloren is gegaan.
Door de toegenomen industrie is Hardenberg
behoorlijk gegroeid. In de jaren zestig werd het dorp Heemse geannexeerd,
in de jaren zeventig het dorp Baalder. Anno 2003 breidt Hardenberg zich
uit richting Collendoorn. De kern heeft nu 17.383 inwoners. Sinds een paar
jaren heeft Hardenberg een nieuw industrieterrein (Haardijk) en een nieuwe
woonwijk (De Marslanden) in aanbouw, waarvan de eerste fases afgerond
zijn. Aan de andere kant van het kanaal Almelo-De Haandrik wordt ook een
nieuw industrieterrein aangelegd, namelijk De Broeklanden. Hier is ook een
nieuwe verbindingsweg met Duitsland aangelegd. De stad Hardenberg gaat de
komende jaren een metamorfose in: een stadsvernieuwing, waarbij enkele
straten gemoderniseerd zullen worden. Ook zullen er in het centrum een
aantal nieuwe gebouwen gebouwd worden, zoals winkels en appartementen. Ook
de infrastructuur van Hardenberg wordt de komende jaren verbeterd om het
verkeer soepel te verwerken.
Verbindingswegen
Hardenberg is bereikbaar over de weg over de N340 en N34 die van Zwolle
naar Emmen en verder gaat richting Groningen. Ook de N36 die uit de
richting Almelo komt, sluit vlakbij Hardenberg op de N34 aan.
In 1886 opende de Dedemsvaartsche Stoomtramweg-Maatschappij (DSM) haar
lijn naar Hardenberg. Deze lijn liep feitelijk niet door tot Hardenberg,
maar eindigde in Heemse, dat aan de overzijde van de Vecht ligt. Zo werden
de kosten van een brug uitgespaard. De remise van de DSM lag tegenover
Hotel de Rustenbergh. In 1937 werd de stoomtramlijn opgeheven.
Sinds 1 februari 1905 is Hardenberg per spoor bereikbaar via de spoorlijn
Zwolle - Emmen. De spoorlijn is door de NOLS aangelegd en werd in 1987
geëlektrificeerd. Het gedeelte tussen Mariënberg en Gramsbergen werd toen
dubbelsporig. Voor reizigers liggen er anno 2004 stations in Hardenberg
(stop- en sneltrein) en Mariënberg (stoptrein) en Gramsbergen (stoptrein).
Deze stations werden ontworpen door E. Cuijpers, de broer van de beroemde
architect en gelijktijdig gebouwd in 1903. Vanaf Mariënberg leidt een
andere, niet-geëlektrificeerde spoorlijn naar Almelo. De belangrijkste
buslijnen zijn lijn 29 (Zwolle-Dedemsvaart-Slagharen-Coevorden), lijn 30 (Hoogeveen-Slagharen-Hardenberg)
en lijn 80 (Hardenberg-Bergentheim-Almelo). Buurtbussen rijden vanaf
Hardenberg naar diverse andere plaatsen in de gemeente.
Verder ligt het industrieterrein De Nieuwe Haven aan de het Kanaal
Almelo-de Haandrik. Hier is, zoals de naam al zegt, een haven, waar vooral
betoncentrales gebruik van maken.
Godsdienst
Hardenberg is in religieus opzicht voornamelijk protestants. Met name
de Gereformeerde Kerk (vrijgemaakt) is sterk vertegenwoordigd. Zij
beschikt als enig kerkgenootschap over drie kerkgebouwen verdeeld over
vier kerkelijke gemeentes (Hardenberg Centrum, Baalder, Baalderveld en
Heemse). Binnenkort komt daar een nieuwe kerkgebouw en gemeente bij,
namelijk in de nieuwbouwwijk de Marslanden. Ook de gemeenten van de
Protestantse Kerk in Nederland hebben een groot aantal leden: de
Nederlands Hervormde gemeente, die twee gemeenten heeft (eveneens
Hardenberg en Heemse) en de Gereformeerde kerk (synodaal) van Hardenberg,
die in 1999 gefuseerd is met die van Heemse. Overigens zullen de Hervormde
gemeenten van Hardenberg en Heemse in maart 2006 gaan fuseren met de
Gereformeerde kerk Hardenberg-Heemse. Zij vormen dan de Protestantse
Gemeente Hardenberg-Heemse. Ook heeft Hardenberg een Rooms Katholieke
parochie. Voor de Tweede Wereldoorlog was er een joodse gemeenschap met
een synagoge. Deze synagoge is rond eind jaren '70, begin jaren '80
afgebroken. Net buiten de stad ligt het zogenaamde 'Jodenbergje'. Hier
werden van 1761 tot 1910 overleden Joden begraven, omdat dit niet in de
stad mocht.
Toerisme
In de jaren '80 van de 20ste eeuw is het belang van toerisme rond
Hardenberg sterk toegenomen. Hardenberg profileert zich in de zomermaanden
als "klepperstad" en organiseert onder die vlag veel activiteiten.
Te Hardenberg staat nog één molen De Oele Mölle.
Markante punten in Hardenberg
De Vecht met rundvee in de omgeving van Hardenberg
'De Oele Mölle' in Hardenberg
De Witte of St. Lambertuskerk te Hardenberg (Heemse)
Hardenberg in de literatuur
Het dorp Oostloorn van de gelijknamige streekroman van Sibold Ulfers
wordt doorgaans met Hardenberg geïdentificeerd.
De dichter Willem Barnard is eind jaren 40 predikant geweest van de
hervormde gemeente. Hij heeft een aantal gedichten geschreven die over
Hardenberg gaan, namelijk in 'Dichter en Lezer in Hardenberg.
Bekende Hardenbergers
Edwin Evers
Erik Hulzebosch
Clara Feyoena barones van Raesfelt-van Sytzama
Albertus Risaeus (kerkhervormer)
Professor Jan Waterink
Jan Weitkamp
Leo de Haas
Veelgemaakte spellingsfouten: Hardeberg Hardenbergh
bron: wikipedia
Bron foto: wikipedia
|
Bedrijfsreclame
hotel
auto
bouw
winkel
drukkerij
bloemen bezorgen
rijschool
makelaar
flats
hypotheek
notaris
woningen
keuken
hoveniers
reisburo
catering
restaurant
gasfitter
loodgieter
schilder
stratemaker
bruidsboetiek
bruidsmode
verhuizer
Provincie
Home
Provincie
Overijssel
Overijssel
Almelo
Borne
Dalfsen
Dedemsvaart
Deventer
Enschede
Goor
Haaksbergen
Hardenberg
Hengelo
Kampen.
Losser
Nijverdal
Oldenzaal
Ommen
Raalte
Rijssen
Steenwijk
Twente
Vriezenveen
Wierden
IJsselmuiden
Zwolle
|