|
|
HAARLEMMERMEER
De Haarlemmermeer is een
Nederlandse droogmakerij en gelijknamige gemeente in het zuiden van de
Nederlandse provincie Noord-Holland. Voor de droogmaking in de jaren
1849-1852 was het Haarlemmermeer eeuwenlang een enorme waterplas.
De Haarlemmermeer is omgeven door de Ringvaart. In het noordoosten van de
gemeente ligt de luchthaven Schiphol. De gemeente telt 138.000 inwoners (1
november 2006, bron: CBS). De hoofdplaats Hoofddorp telt ruim 68.000
inwoners.
6 Externe links

Haarlemmermeer
Geschiedenis
De Haarlemmermeer is een gebied en droogmakerij ten zuidwesten van
Amsterdam. In de Middeleeuwen waren er tenminste vier meren, te weten: het
Spieringmeer in het noorden, het Oude Meer in het oosten, het (oude)
Haarlemmermeer in het midden en het Leidsemeer in het zuiden. Door slechte
bedijking en turfwinning verdween er echter steeds meer land en smolten de
meren omstreeks 1500 samen tot het (nieuwe) Haarlemmermeer, het grootste
meer van Holland, met een oppervlakte van bijna 17 duizend hectare. Niet
alleen veel land ging verloren, ook drie dorpen, Nieuwerkerk, Rijk en
Vijfhuizen, werden door het water verzwolgen. Vanwege het woeste karakter
van het meer kreeg het de bijnaam de Waterwolf.
Al in de 17e eeuw werden, onder andere door Jan Adriaenszoon Leeghwater,
plannen gemaakt om het Haarlemmermeer droog te malen. Hiervoor zouden
circa 200 poldermolens nodig zijn geweest. Door de hoge kosten enerzijds
en de scheepvaart- en visserijbelangen van Haarlem en Leiden anderzijds
kwam het niet tot droogmaking.
Eind 1836 hadden twee stormen het water tot de poorten van Leiden en
Amsterdam opgejaagd, waarna koning Willem I in 1837 besloot dat het meer
moest worden drooggemalen. Bij Koninklijk Besluit van 1 augustus werd een
commissie belast met het maken van een ontwerp voor de droogmaking. Dit
ontwerp liet even op zich wachten; pas toen in 1839 Amsterdam en Leiden
weer te kampen hadden met overlast kwam er schot in de zaak. Voor het
graven van de Ringvaart en de bedijking zette Jonkheer van der Poll in mei
1840 bij Hillegom de eerste spade in de grond. Na acht jaar graven was het
meer volledig afgesloten door een ringdijk van 59,5 km lengte en 0,70 tot
1,70 m hoogte. Inmiddels was besloten om de droogmaking volledig met
stoomkracht te doen: een unicum in die tijd. In 1845 werd daarvoor eerst
een proefstoomtuig gebouwd, het Gemaal Leeghwater, dat in 1848 begon met
het droogmalen. In 1849 werden de andere twee stoomgemalen in gebruik
genomen: Gemaal Cruquius en Gemaal Lijnden. Uiteindelijk viel het meer op
1 juli 1852 droog.
De 20 km lange Hoofdvaart verbindt de Lijnden in het noorden met de
Leeghwater in het zuiden van de polder. De Cruquius (nabij Heemstede) werd
in 1933 buiten gebruik gesteld en is sindsdien een museum. Nabij Aalsmeer
verscheen inmiddels een nieuw derde gemaal, de Bolstra.
Na het droogvallen duurde het nog tot 1855 voordat Haarlemmermeer een
gemeente werd. Voordien zijn er plannen geweest om Haarlemmermeer in twee
gemeenten in te delen, waarbij het noordelijke deel bij Noord-Holland zou
worden gevoegd en het zuiden bij Zuid-Holland. De eerste burgemeester was
Mr. M.S.P. Pabst.
In de polder zouden twee dorpen gesticht worden: Kruisdorp (het latere
Hoofddorp) en Venneperdorp (het latere Nieuw-Vennep). Kruisdorp
ontwikkelde zich al snel tot het belangrijkste dorp van de polder, mede
doordat hier het gemeentehuis gebouwd werd. Ook het polderhuis kwam in dit
dorp. Later kwamen er meer dorpen, waarvan Badhoevedorp en Zwanenburg de
grootste zijn.
Aanvankelijk was Haarlemmermeer een landbouwgemeente. In de 20e eeuw kwam
de glastuinbouw op en werd de luchthaven Schiphol ontwikkeld. Zowel rond
Schiphol als Hoofddorp bevinden zich bedrijventerreinen en kantoorparken.
Veel internationale bedrijven hebben hier een vestiging. In 2002 werd
nabij Hoofddorp de Floriade gehouden.
Bekende Nederlanders die in Haarlemmermeer werden geboren zijn: Hendrikus
Colijn en C. Joh. Kieviet.
Ringvaart
Haarlemmermeer bestaat uit 26 kernen en is een van de grotere
gemeenten van Nederland. Haarlemmermeer is ook een gemeente van
tegenstellingen: verstedelijking tegenover platteland, grootschaligheid
tegenover kleinschaligheid, high-tech tegenover agrarische bedrijvigheid.
Haarlemmermeer wordt omringd door de Ringvaart. Ongeveer van noordoost
naar zuidwest loopt de Hoofdvaart dwars door de polder. De polder wordt
drooggehouden door vijf gemalen. De gemeente wordt doorsneden door een
strak patroon van wegen en afwateringskanalen. Ongeveer in de richting
noordoost-zuidwest (in het dagelijks spraakgebruik in de polder: "noord-zuid")
loopt precies elke twee kilometer een weg en precies in het midden
daartussen een kanaal. Dwars daarop, ongeveer in de richting
zuidoost-noordwest ("oost-west") loopt om de drie kilometer een weg, met
direct naast de weg een kanaal. De kanalen hebben namen die eindigen op
"tocht", behalve de Hoofdvaart en de Kruisvaart. In het noorden van de
polder is het patroon inmiddels sterk gefragmenteerd door de start- en
landingsbanen van Schiphol.
Haarlemmermeer grenst in het noorden aan Haarlemmerliede en Spaarnwoude,
in het noordoosten aan Amsterdam, in het oosten aan Amstelveen, in het
zuidoosten aan Aalsmeer en Jacobswoude, in het zuiden aan Alkemade, in het
zuidwesten aan Teylingen en in het westen aan (van zuid naar noord) Lisse,
Hillegom, Bennebroek, Heemstede en Haarlem. (gemeenten)
Haarlemmermeer is sinds 11 juli 1855 een aparte gemeente. Het gemeentehuis
stond oorspronkelijk in Heemstede, maar tegenwoordig in Hoofddorp.
Kernen
Langs de ringdijk liggen met de klok mee de volgende dorpen en
buurtschappen, vaak tegenover een plaats aan de overzijde van de
Ringvaart: Lijnden, Badhoevedorp (Sloten), Nieuwe Meer*, Schiphol-Oost**
(Amstelveen), Oude Meer, Aalsmeerderbrug (Aalsmeer), Rijsenhout(Aalsmeer),
Burgerveen, Leimuiderbrug (Leimuiden), Weteringbrug (Oude Wetering),
Vredeburg** (Nieuwe Wetering), Huigsloot**, Buitenkaag (Kaag-Dorp),
Lisserbroek (Lisse), Beinsdorp (Hillegom), Zwaanshoek (Bennebroek),
Cruquius (Heemstede), Vijfhuizen (Haarlem), Nieuwebrug(Haarlem)* en
Zwanenburg (Halfweg).
Binnen de dijk liggen: Boesingheliede, Cruquius-Oost**, Weberbuurt**,
Hoofddorp, De Hoek*, Rozenburg, Schiphol, Schiphol-Rijk, Nieuw-Vennep, 't
Kabel* en Abbenes.
(Legenda: *: wordt door de gemeente onderscheiden als gebiedsdeel binnen
de nabijgelegen plaats; **: wordt niet officieel door de gemeente als
aparte kern erkend.)
De kern Rijk heeft in het verleden moeten wijken voor Schiphol.
Toerisme en bezienswaardigheden
Luchthaven Schiphol is voor Haarlemmermeer een grote toeristische
trekpleister.
Het Haarlemmermeerse Bos is een bosachtig recreatiegebied waar regelmatig
evenementen gehouden worden, zoals het Concours Hippique. In 2002 werd in
dit gebied de Floriade gehouden. Zowel in het Haarlemmermeerse Bos als ten
zuiden van Hoofddorp bij de wijk Toolenburg is een recreatieplas.
Haarlemmermeer heeft de volgende musea binnen de gemeentegrenzen:
Historisch Museum Haarlemmermeer, Museum de Cruquius en Luchtoorlogmuseum
CRASH 1940–1945. In 2003 is het nationaal luchtvaartmuseum Aviodome
verhuisd van Schiphol naar Lelystad onder de nieuwe naam Aviodrome.
Dwars door de Haarlemmermeer loopt een deel van de Stelling van Amsterdam,
welke op de werelderfgoedlijst van UNESCO staat. Het Haarlemmermeerse deel
van de Stelling bestaat uit: Fort De Liede, Fort bij Vijfhuizen, Batterij
aan de IJweg, Fort bij Hoofddorp, Batterij aan de Sloterweg, Fort bij
Aalsmeer en Fort bij Schiphol. Een dijk, lokaal bekend als de Geniedijk,
verbindt de forten en batterijen met elkaar.
Nabij het Fort bij Hoofddorp staat de enige nog overgebleven windmolen in
de Haarlemmermeer: molen De Eersteling (bouwjaar 1856 en in 1977
verplaatst naar zijn huidige locatie).
In het bijzijn van koningin Beatrix zijn in 2004 drie opvallende bruggen
van de Spaanse architect Santiago Calatrava geopend. De bruggen liggen
over de Hoofdvaart en zijn genoemd naar snaarinstrumenten: Harp, Citer en
Luit. De bruggen liggen respectievelijk in de Noordelijke Randweg in
Nieuw-Vennep, de Nieuwe Bennebroekerweg tussen Hoofddorp en Nieuw-Vennep
en bij de Maria Tesselschadelaan in Hoofddorp.
Autosnelwegen en provinciale wegen
A 4: Amsterdam – Leiden, afritten bij Schiphol-Centrum, Hoofddorp en
Nieuw Vennep.
A 44: Knooppunt Burgerveen (A4) – Wassenaar, afritten bij Weteringbrug en
Abbenes.
A 5: Knooppunt De Hoek (A4) – Knooppunt Raasdorp (A 9)
A 9: Velsen – Amstelveen, afritten bij Boesingheliede, Badhoevedorp en
Schiphol-Oost.
Provinciale wegen:
N 201 (Kruisweg en Weg om de Noord): ... – Heemstede – (N205) – Hoofddorp
– (A4) – Aalsmeer – ...
N 205 (Drie Merenweg): Rottepolderplein – Hoofddorp (N201) – Nieuw Vennep
– N207.
N 207 (Leimuiderweg): Hillegom – (N205) – Nieuw Vennep – (A4) – Leimuiden
– ...
N 232 (Schipholweg): Haarlem – (N205) – Boesingheliede – (A9) –
Badhoevedorp – Amstelveen – ...
N 520 (Hoofdweg-Oostzijde): Lijnden – (N232) – (N201) – Hoofddorp – Nieuw
Vennep – (N207) – Abbenes – (A44) – Buitenkaag.
Sinds 2002 rijdt door Haarlemmermeer de Zuidtangent, een snelle
busverbinding van Haarlem naar Amsterdam-Zuidoost. In Haarlemmermeer heeft
de Zuidtangent een eigen busbaan, alleen bij Schiphol volgt het deels de
gewone weg. Tussen Hoofddorp en Schiphol is een aparte tunnel gebouwd voor
deze verbinding. Er is één halte in Vijfhuizen, er zijn er zeven in
Hoofddorp, één in De Hoek en vier op Schiphol.
Vaarwegen
De Ringvaart rond de Haarlemmermeer is een belangrijke vaarweg, zowel
voor beroeps- als pleziervaart. Het deel tussen Oude Wetering en De Nieuwe
Meer, en het deel tussen Oude Wetering en het Spaarne, zijn deel van
respektievelijk de oostelijke en westelijke variant van de Staande
Mastroute.
De vaarten en tochten in de gemeente zelf hadden oorspronkelijk geen voor
de scheepvaart bruikbare verbinding met de wateren daarbuiten, wat
betekende dat goederen bij de ringdijk moesten worden overgeladen. In 1895
kwam er wel zo'n verbinding: een schutsluis bij Fort Aalsmeer, die de
Ringvaart verbond met het Voorkanaal van de Geniedijk. Vanwege het grote
verval werd dit een dubbele sluis. De verbinding betekende een impuls voor
de handel. In de jaren 50 is de sluis gesloten voor scheepvaart, en in
1966 werd de brug in de ringdijk vervangen door een dam met duiker. De
vaarten en tochten worden tegenwoordig praktisch niet meer voor
scheepvaart gebruikt.
Vliegverkeer
Via Schiphol heeft de Haarlemmermeer vliegverbindingen met de hele
wereld.
Veelgemaakte spellingsfouten: Harlemermeer
Harlemmermeer Haarlemermeer Haarlemermer Haarlemmermer haarlemmemeer
haarlemeer
bron: wikipedia
Bron foto: wikipedia
|
Bedrijfsreclame
hotel
auto
bouw
winkel
drukkerij
bloemen bezorgen
rijschool
makelaar
flats
hypotheek
notaris
woningen
keuken
hoveniers
reisburo
catering
restaurant
gasfitter
loodgieter
schilder
stratemaker
bruidsboetiek
bruidsmode
verhuizer
Provincie
Home
|