|
|
FRIESLAND
Friesland, officieel (Fries):
Fryslân, is een provincie in het noorden van Nederland, in het oosten
begrensd door Groningen en Drenthe, in het zuiden door Overijssel en
Flevoland, in het zuidwesten door het IJsselmeer, en in het westen en
noorden door de Waddenzee (buiten de Waddeneilanden door de Noordzee). Met
de Afsluitdijk is Friesland verbonden met Noord-Holland.
Tot de provincie behoren de Waddeneilanden Vlieland, Terschelling, Ameland
en Schiermonnikoog. Deze zijn per veerboot bereikbaar vanaf de Friese kust
(Harlingen, Holwerd en Lauwersoog in Groningen). Friesland heeft ongeveer
643.000 inwoners. De hoofdstad ervan is Leeuwarden (Fries: Ljouwert). De
officiële talen zijn Nederlands en Fries.

De beroemde Friesche Vlag
Naam
Sinds 1 januari 1997 is alleen het Friestalige Fryslân in Nederland de
officiële naam van de provincie. In november 2004 heeft het Ministerie van
Binnenlandse Zaken besloten erop toe te zien dat de officiële naam in
overheidsstukken ook consequent wordt gebruikt. In het dagelijks
spraakgebruik in de rest van Nederland en in het Nederlands taalgebruik
wordt echter vrijwel altijd de Nederlandstalige naam Friesland gebruikt.
Ook op de Nederlandstalige Wikipedia wordt de naam Friesland gehanteerd.
Om de provincie te onderscheiden van Noord- en Oost-Friesland en de Kreis
Friesland in Nedersaksen wordt de provincie in wetenschappelijke kringen
ook wel aangeduid als Westerlauwers Friesland.
Heitelan
It Heitelân (Nederlands: Het vaderland) is voor Friezen een veel
gebruikte term om de provincie Friesland aan te duiden. Het wordt vaak
gebruikt om de sterke band met Friesland aan te geven. Met name
nationalistisch ingestelde Friezen maken vaak gebruik van het woord.
Een lied met de naam It Heitelân is geschreven door J.L. van den Burg en
werd muzikaal ondersteund door J. Lindeman. Vlak na de Tweede Wereldoorlog
gingen er stemmen op om het huidige volkslied, De âlde Friezen
(Nederlands: De oude Friezen), van Friesland te vervangen door dit lied.
De reden hiervoor was het karakter van het 'Folksliet'. De tekst zou niet
in verhouding staan met de nuchtere Friezen. Tevens is het nummer de
laatste jaren opnieuw uitgebracht, onder meer door de band Reboelje en het
Lemster Mannenkoor.
Er heeft ook een Fries week- en maandblad bestaan die als naam It Heitelân
had. Het maandblad werd in 1919 voor het eerst geproduceerd door de
Jong-Fryske Mienskip (Jonge Friese Gemeenschap).
Karakter
Friesland heeft van oorsprong een uitgesproken agrarisch karakter. De
provincie stond vooral bekend vanwege de veeteelt en de daarmee verbonden
zuivelindustrie. Toerisme, met name op de meren in het zuidwesten van de
provincie en op de Waddeneilanden, is in de zomer een belangrijke bron van
inkomsten. Deze streken kennen in de winter een grote
seizoenswerkloosheid. De sterk opkomende dienstensector concentreert zich
in Leeuwarden, Drachten en Heerenveen. De natuurgebieden worden beheerd
door de vereniging It Fryske Gea (het Friese landschap).
Binnen het Friese cultuurgebied kunnen nog drie grote cultuurgebieden
worden onderscheiden: de Kleistreek, de Friese Wouden en de Zuidwesthoek.
De tien grootste woonplaatsen in de provincie naar het aantal inwoners op
1 januari 2006 zijn:
Friesland is met een bevolkingsdichtheid van 192
inwoners per km² na Drenthe de dunstbevolkte provincie van Nederland.
Geschiedenis
Zie hoofdartikel Geschiedenis van Friesland
Aan het begin van de Middeleeuwen strekte Friesland zich uit van het Zwin
(bij de Belgische grens), aan de kust, tot aan de rivier Wezer in
Duitsland. In de zevende eeuw was het onafhankelijk. Voor het jaar 678
wordt een Friese koning Aldgillis genoemd. Kort daarop is Redbad koning,
en als hij in 719 overlijdt is Poppo de aanvoerder. Na de inlijving in het
Frankenrijk in de 8e eeuw bestond Friesland, volgens de Lex Frisionum (de
Friese wet), uit drie delen: het gebied tussen Zwin en Vlie, het gebied
tussen Vlie en Lauwers en het gebied tussen Lauwers en Wezer. Een deel
viel rond het jaar 1000 onder de graven van Holland. De overige delen
hadden in die tijd over het algemeen veel zelfstandigheid omdat geen
enkele Graaf of Hertog het gebied onder controle kon krijgen. In 1287 en
1288 veroverde Graaf Floris V van Holland West-Friesland.
In de 14e eeuw kreeg de stad Groningen steeds meer macht in Friesland
tussen Lauwers en Eems. In de 15e eeuw werd Ulrik Cirksema Graaf van
Oost-Friesland. In 1498 benoemde keizer Maximiliaan van Oostenrijk Hertog
Albrecht van Saksen tot Heer van heel Friesland. Hij kreeg echter alleen
Westerlauwers Friesland onder controle. Toen was de opsplitsing van het
oude Friesland een feit.
Talen
De talen die het meeste worden gesproken in de provincie zijn het
Nederlands en het Fries (Frysk). Het Fries heeft de status van
minderheidstaal en wordt naast het Nederlands als een officiële landstaal
erkend onder het Europees Handvest voor regionale talen of talen van
minderheden. De taal wordt gebruikt door de overheid, in de rechtspraak,
in het onderwijs en in de media.
De dialecten van Kollumerpomp en de Stellingwerven worden tot het
Nedersaksisch gerekend. Het Nedersaksisch is onder bovengenoemd handvest
erkend als regionale taal. In veel Friese steden spreekt men geen (of
weinig) Fries maar Stadsfries, een Nederlands dialect met sterke Friese
invloeden. Ook in Midsland, op Ameland en in Het Bildt worden verwante
dialecten gesproken.
Door de officiële status van het Fries hebben de meeste plaatsen in de
provincie zowel een Nederlandse als een Friese benaming. Sommige plaatsen
hebben alleen een gebruikte Nederlandse benaming omdat ze buiten het
officiële Friese taalgebied vallen. Van de plaatsen in de gemeenten
Tytsjerksteradiel, Ferwerderadiel, Boarnsterhim en Littenseradiel zijn
alleen de Friese benamingen officieel, zoals Hurdegaryp, Burgum, Grou,
Jirnsum en Raerd.

Bolsward

Bergum

Dokkum

Drachten

Franeker

Harlingen

Heerenveen

Joure

Leeuwarden

Oosterwolde

Sneek

Wolvega

Ameland

Schiermonnikoog

Terschelling

Vlieland
bron: wikipedia
Bron foto: wikipedia
|
Bedrijfsreclame
hotel
auto
bouw
winkel
drukkerij
bloemen bezorgen
rijschool
makelaar
flats
hypotheek
notaris
woningen
keuken
hoveniers
reisburo
catering
restaurant
gasfitter
loodgieter
schilder
stratemaker
bruidsboetiek
bruidsmode
verhuizer
Provincie
Home
Provincie Friesland
Bolsward
Dokkum
Drachten
Franeker
Harlingen
Heerenveen
Joure
Leeuwarden
Oosterwolde
Sneek
Wolvega
Ameland
Schiermonnikoog
Terschelling
Vlieland
|