DOKKUM
Dokkum is een stad in de gemeente
Dongeradeel en telt 13.145 inwoners (1 jan. 2006).
Dokkum is gelegen op de grens tussen de Kleistreek en de Friese Wouden, in
het noordoosten van de Nederlandse provincie Fryslân (Friesland). Dokkum
is tevens de noordelijkste stad van Nederland en is een van de Friese elf
steden.
Dokkum geniet internationale bekendheid omdat in 754 Bonifatius in de
omgeving van Dokkum zou zijn vermoord.
Geschiedenis
Over de oorsprong van de naam Dokkum zijn verschillende verklaringen
in omloop. Sommigen denken aan een combinatie en samentrekking van de
Friese mansnaam 'Docko' die hier een erf of 'heim/hiem' zou hebben
bezeten. Anderen associëren Dokkum met 'Tockingen', dat is een
'nederzetting aan een tocht of stroom'. In een levensbeschrijving van
Bonifatius door Willibald geschreven rond 852 is sprake van 'Dockinga'.
Andere varianten zijn onder meer 'Villa Nocdac' en 'Dockynchirica'.
Olivier van Keulen predikte in 1214 in Dokkum de kruistocht, waar dan ook
Dokkumers aan hebben meegedaan. Deze geschiedenis wordt door middel van
een halve maan op het wapen van Dokkum in herinnering gebracht.
Dokkum in vroegere tijden
In 1298 kreeg Dokkum na Stavoren, Harlingen, Ljouwert en Drylts als vijfde
stad van Friesland stadsrechten.
In de Tachtigjarige Oorlog tegen Spanje was Dokkum een belangrijke pion in
de strijd. In 1572 was de stad enkele uren in handen van de Geuzen. Dokkum
werd daarvoor zwaar gestraft met de Dokkumer Furie. Na 1579, toen Dokkum
zich aansloot bij de Unie van Utrecht begon een tijdperk van rust.
In vroegere jaren lag de stad in open verbinding met de zee, het Dokkumer
Grootdiep. In 1597 vestigde de Friese Admiraliteit zich in Dokkum. Vanuit
hier werden allerlei zaken voor de beveiliging van de handelsvaart en
oorlogvoering met Spanje op zee geregeld. Dokkum was van groot strategisch
belang, wat ook blijkt uit de aanleg van de stadswallen in de jaren
1581-1582.
Toch bleef de Admiraliteit niet lang in Dokkum. Door het dichtslibben van
de vaarroutes verplaatste zij in 1645 het kantoor naar Harlingen. In 1729
werd de open verbinding met de Lauwerszee definitief afgesloten door de
aanleg van de Dokkumer Nieuwe Zijlen. Deze verving tevens de oude 16
eeuwse zeesluis onder de Zijl. Dokkum ontwikkelde zich steeds meer tot een
op het land georiënteerde stad.
Door de aanleg van de Stroobosser trekvaart in de jaren 1654 - 1656 ging
Dokkum failliet. Dokkum stond en staat in de lokale traditie bekend als
"Arm Dokkum".
Tot 1984 was Dokkum een tevens een zelfstandige gemeente. Door een
samenvoeging met de gemeenten West- en Oostdongeradeel ontstond de
gemeente Dongeradeel.
Ten zuiden van Dokkum bevindt zich een bron die door de overlevering in
verband wordt gebracht met (de dood van) de Frankische missionaris
Bonifatius in 754 en daardoor een rooms-katholiek bedevaartsoord is
geworden.
In Dokkum begon Fedde Sonnema zijn destilleerderij en likeurstokerij,
tegenwoordig nog steeds bekend van Sonnema Berenburg. De oude fabriek
staat nog steeds in Dokkum. Het pleintje voor de voormalige fabriek is
naar Sonnema Sonnemapleintje genoemd.
In de negentiende eeuw ontstond een toenemend ruimtegebrek in Dokkum. Dit
was te wijten aan de vestingwallen die groei naar buiten belemmerden,
binnen het schootsveld van de kanonnen op de bastions mocht namelijk niet
gebouwd worden. Alle nieuwbouw werd in de binnenstad opgepropt, wat leidde
tot het verlies van vele oude historische gebouwen. Gelukkig werd de
binnenstad van Dokkum - als een van de eerste plaatsen in Nederland - in
1974 uitgeroepen tot beschermd stadsgezicht.
Lang geleden stopte er een trein in Dokkum, het Dokkumer lokaaltje. De
passagiersdienst is al voor de oorlog opgeheven, het goederenvervoer pas
halverwege jaren 70, maar toch is bij menig Dokkumer het Dokkumer
lokaaltje een bekend iets. Zo is er een kroeg in Dokkum met de naam
"Dokkumer lokaaltje", en kent iedere Dokkumer het welbekende lied van het
treintje.
Bezienswaardigheden
stadhuis van Dokkum
interieur stadhuis van Dokkum
In de afgelopen jaren is veel van de oude glorie in ere hersteld. Met
behulp van geld uit Brussel is de binnenstad opnieuw bestraat, en zijn er
diverse kunstwerken aangebracht. Ook particulier is er veel aan de stad
opgeknapt. Voorbeelden hiervan zijn de Koffiebranderij, waar nu een
restaurant in gevestigd is en trapgevelhuis 'De Gouden Hand' aan de
vleesmarkt.
Dokkumer specialiteit is Dockumer koffie.
Stadhuis
Het fraaie stadhuis uit 1610 heeft een vroedschapkamer in rococostijl en
wandschilderingen van D. Reynes.
[bewerk] Admiraliteitshuis
Tot 1645 was het admiraliteitshuis (gebouwd in 1618) de vergaderplaats van
de Friese en Groningse Admiraliteiten.
Blokhûs
Tegenover het stadhuis staan op de plaats van het voormalige Blokhuis
(vestiging ter verdediging van de stad) drie zeer fraaie zeventiende
eeuwse huizen.
De Waag
De Waag is gebouwd in 1754, precies 1000 jaar na de stichting van Dokkum.
Het bezit 4 ionische pilasters met gebeeldhouwde stadswapens en een
klokkoepel. Op de gevel staat nog steeds de tekst waekt en weeght. Dit
i.v.m. de tweeledige functie die het vroeger had. Ten eerste werd hier de
zuivel gewogen en ten tweede waren hier soldaten gelegerd. Tegenwoordig
zit er een bourgondisch eethuys gevestigd in de waag
Hervormde Martinuskerk
De Hervormde Martinuskerk is een gotische kerk. Deze kerk staat boven op
de terp van Dokkum. De kerk is toegankelijk op woensdagen, zaterdagen en
natuurlijk zondagen. Diensten om 09.30 en 19.00
St. Bonifatiuskerk
De St. Bonifatiuskerk is een neogotische kerk uit 1871 naar ontwerp van
P.J.H. Cuypers.
Stadswallen
Er zijn vijf stadswallen rondom Dokkum gebouwd. Deze stadswallen staan
bekend als bolwerken. Om deze bolwerken lag water. De enige ingangen om in
Dokkum te komen waren vier poorten. Hanspoort, Halvemaanspoort, Woudpoort
en de Aalsumerpoort. Om 21.55 werden klokken geluid als waarschuwing dat
de poorten gingen sluiten. Mensen buiten Dokkum hadden dan nog vijf
minuten tijd om naar binnen te gaan. De bolwerken zijn nog steeds goed te
zien omdat ze nog steeds intact zijn. Ook nu nog worden om 21.55 in Dokkum
de klokken geluid om deze traditie ter ere te houden.
754-2004: 1250 jaar Dokkum
Omdat 754 de eerste keer in de geschiedenis is dat Dokkum wordt genoemd
heeft men dit jaar als stichtingsjaar van Dokkum gekozen. In 2004 was dat
1250 jaar geleden, en vanwege dat Jubileum was 2004 voor Dokkum een jaar
van feestelijkheden. Onder andere met de vierjaarlijkse stadsfeesten werd
dit jaar extra groot uitgepakt. Ook verscheen een standaardwerk over de
geschiedenis van Dokkum, getiteld Geschiedenis van Dokkum, hart van
noordelijk Oostergo.
Veelgemaakte spellingsfouten: Dokum Dokem Dokkem
bron: wikipedia
Bron foto: wikipedia
|