BREDA
Breda (Brabants: Brédao) is
een aloude garnizoens- en vestingstad en gemeente in de provincie
Noord-Brabant in Nederland.
Breda
Bevolking
In 1927, 1942 en 1997 vonden annexaties plaats en breidde Breda zich
verder uit. In 1940 telde Breda ruim 50.000 inwoners. Halverwege de jaren
vijftig was het aantal verdubbeld. Per 1 juli 2006 had de gemeente een
bevolking van 169.981 mensen (bron: CBS) en alleen de stad Breda telde
136.838 inwoners (2005).
Trivia
Het wapen van Breda bestaat uit drie witte Andreaskruisen, twee boven
en één in het midden eronder in een rood schild. Het schild wordt van
achter vastgehouden door een engel en aan de zijkanten twee gouden
leeuwen. Het geheel rust op een burcht. (zie website links).
De vlag van Breda heeft een rode achtergrond met de drie witte
Andreaskruisen.
Het volkslied van de stad Breda is sinds 1991 De Paarse Heide.
Breda staat op de negende plaats van grootste gemeenten in Nederland. Zie
ook: Lijst van grootste gemeenten in Nederland.
De gemeente Breda telt 169.981 inwoners (1 november 2006, bron: CBS) en
maakt deel uit van stedelijk netwerk BrabantStad.
De rivieren Mark en Aa of Weerijs komen samen in Breda. De naam Breda is
afgeleid van 'Brede Aa': doordat de rivieren hier samenstromen, wordt deze
rivier immers breder.
Geografie
De gemeente Breda bevat ook de volgende dorpen en voormalige dorpen:
Bavel, Teteringen, Prinsenbeek, Princenhage, Ginneken, Effen en Ulvenhout.
Het wordt verder omgeven door de landschappelijke gebieden De Rith, het
Liesbos, het Mastbos, het Teteringse Bos en de Lage Vuchtpolder.
Ligging
Door Breda stromen de rivieren de Mark en de Aa of Weerijs. Momenteel
is de Mark in het nieuws, omdat de oude loop van deze rivier door de
binnenstad van Breda in ere wordt hersteld.
De buurgemeenten van Breda zijn: Alphen-Chaam, Drimmelen, Etten-Leur,
Gilze en Rijen, Moerdijk, Oosterhout en Zundert in Nederland en
Hoogstraten in België.
Breda heeft een regio-functie in de Baronie van Breda.
Dichtstbijzijnde grote steden zijn Tilburg, Bergen op Zoom en Roosendaal.
De Randstad is vanuit Breda te bereiken via de snelwegen A16 (richting
Rotterdam) en A27 (richting Utrecht). De gemiddelde reistijd varieert
tussen de 1 uur en 2 uur vanwege de toenemende files.
Indeling
Breda bestaat uit vijf grote stadsdelen:
Breda Centrum
Breda West
Breda Oost
Breda Noord
Breda Zuid
Deze stadsdelen zijn weer onderverdeeld in diverse wijken.
Bezienswaardigheden
Plattegrond der stad en vesting Breda
Kasteel van Breda
Grote Markt
Grote Kerk
NAC Breda, Rat Verlegh Stadion
Kloosterkazerne
Chassé Theater
Enkele belangrijke en meest bezochte bezienswaardigheden van Breda zijn:
de Grote- of Onze Lieve Vrouwekerk met o.a. het praalgraf Graaf
Engelbrecht II van Nassau en andere grafmonumenten van de Heren van Breda
op de Grote Markt Breda.
het Kasteel van Breda met de Koninklijke Militaire
Academie (KMA) (Opgericht 1828)
het Spanjaardsgat
het begijnhof Breda
het stadhuis van Breda
het kasteel Bouvigne
de St. Joost-Kapel
de Antoniuskerk
Herkenningspunten
de Havermarkt
monument van Stadhouder Willem III van Oranje-Nassau te paard
Chassé theater
Breda is onder meer bekend van:
de Koninklijke Militaire Academie (KMA) (Opgericht 1828) gevestigd in het
Kasteel van Breda
de voetbalclub NAC Breda
de Koepelgevangenis
Turfschip van Breda
oude Haven
Evenementen
In Breda worden elk jaar verschillende evenementen verspreid over de
stad gehouden. Een aantal vindt plaats in het centrum op de Grote Markt en
op andere locaties en wijken van Breda.
Enkele belangrijke en jaarlijks terugkerende evenementen van Breda in
Breda zijn:
het Carnaval Breda
intocht Sinterklaas Breda
Muziekevenementen
Breda Jazz Festival
Breda Barst
Valkenbergconcerten
Dancetour Breda
[bewerk] Andere evenementen
Bruisend Ginneken
Breda Ballon Fiësta
Kermis Breda
Breda Culinair
Breda Hippique
Harley-dag Breda
Bevrijdingsfestival Breda
Festival 076
Sport
NAC Breda komt uit in de Eredivisie en speelt zijn wedstrijden in het
Rat Verlegh Stadion. NAC heeft een zeer trouwe aanhang die wekelijks op
vrijdag of zaterdag het 'avondje NAC' komen bezoeken, alleen
uitwedstrijden en risicowedstrijden worden op zondag gespeeld.
De tweede voetbalclub van Breda is vv Baronie. Deze komt uit in de Zondag
Hoofdklasse B.
A.V. Sprint, de grootste atletiekvereniging van Nederland, komt ook uit
Breda.
Bredase Hockey Vereniging Push is een bekende hockeyvereniging.
De Bredase Rugby Club (BRC) is gevestigd in Breda Noord.
Turncombinatie Zuid-West Nederland, die haar trainingsaccommodatie in
Prinsenbeek (Breda) heeft, is de enige organisatie in de turnsport in de
regio, die op het hoogste niveau (eredivisie) uit komt.
In Breda worden verschillende belangrijke sportevenementen gehouden zoals:
de Bredase Singelloop;
de Haagse Beemden Loop;
City Golf Breda;
Breda Hippique.
Parken
In Breda is het Valkenberg bij het kasteel het bekendste park. Aan de
ingang van dit park bevindt zich het Baroniemonument uit 1905, dat werd
ontworpen door architect P.J.H. Cuypers. Op koninginnedag wordt in dit
park een grote kindervrijmarkt gehouden. Een ander groot park bij het
centrum is het Wilhelminapark. In dit park staat, ter herinnering aan de
Poolse bevrijders, een Duitse Panthertank die door de Polen in 1945 aan de
stad werd geschonken.
Vertier
Breda is een bekende uitgaansstad. Er zijn vele soorten
eetgelegenheden, zoals eetcafés, restaurants, snackbars. In het centrum
rondom de Grote Markt zijn veel restaurants en bars te vinden, vaak ook
met een terras. Zodra het mooi weer is en bij evenementen is het hier
aardig druk.
Er is ook een casino, het Holland Casino Breda, gevestigd in de voormalige
Kloosterkazerne.
Breda beschikt ook over een theater, het Chassé Theater, ontworpen door
Herman Hertzberger.
Industriegebieden
In Breda zijn diverse industriegebieden: De Krogten, Achter Emer,
Emerlaken, Steenakker, Doornbos-Oost, Moleneind, Hoogeind, Heilaar-Zuid,
Posthoorn en Moskes.
Het hoogste kantoorgebouw is de Eurotoren langs de A16 in Breda-Noord.
Winkelen
In de binnenstad van Breda Centrum liggen de bekende winkelstraten
Ginnekenstraat, Torenstraat, Lange Brugstraat met winkelcentrum "'t Sas",
Korte Brugstraat, Veemarktstraat en Halstraat. Net buiten het (grotendeels
autovrije) centrum vindt men verder de Ginnekenweg, de Haagdijk en de
Boschstraat. Zij vormen het stadshart van de stad Breda met o.a. veel
winkels. In de Ginnekenstraat is tevens het vrij nieuwe overdekte
winkelcentrum "De Barones" met enkele (grote) bekende zaken gevestigd.
Op donderdagavond is er in het centrum van Breda koopavond. In andere
delen van de stad zoals de Haagse Beemden is dat op vrijdagavond. De
eerste zondag van de maand is meestal koopzondag.
De woonboulevard Breda [2] bevindt zich aan de rand van Breda langs de
snelweg A16 en heeft een regio-functie.
Markten
Markt is er op de diverse weekmarkten in Breda. De grootste is op de
Grote Markt Breda in het centrum en wel op dinsdag en op vrijdagmorgen. Op
zaterdagmiddag is er markt op de Nieuwe Haagdijk. Op woensdag is er een
boeken- en antiekmarkt op de Grote Markt. Op dinsdagmorgen is er een
speciale biologische markt op het Veemarktplein.
Musea
In Breda zijn verschillende musea:
Breda's Museum
Begijnhof Breda Museum
Generaal Maczek Museum
Bier Reclame Museum
de Beyerd (tijdelijk gesloten)
NAC Museum
Heemkundig Museum Paulus van Daesdonck
Lucifer Museum Latent
Museum Oorlog & Vrede
Nederlands Centrum voor Handwerken - HCH
Stichting Princenhaags Museum
Stedelijk en Bisschoppelijke Museum Grote Markt
Volkenkundig museum Justinus van Nassau
Lokaal 01
Bibliotheek
In het centrum bevindt zich de hoofdvestiging van de bibliotheek
Breda. In de diverse wijken zijn nevenvestigingen.
[bewerk] Muziek
De Nieuwe Veste is het centrum voor beeldende kunsten, theater, dans en
muziek. Het is begin jaren '90 ontstaan uit een fusie tussen de oude
muziekschool en centrum 'De Beeldenaar'. De Nieuwe Veste huist boven de
hoofdvestiging van de bibliotheek en heeft naast vele les- en
praktijklokalen een eigen toneelzaal, concertzaal en opnamestudio.
Dagbladen
Het plaatselijke dagblad van Breda is BN/De Stem, een regionale krant
voor West Brabant en Zeeland met een Bredase katern. Daarnaast zijn er de
gratis wekelijkese huis-aan-huis bladen als de Stadskrant en de Bredase
Bode en bevatten vooral berichten van plaatselijke organisaties en
human-interest. Ook zijn er diverse buurt- en wijkbladen zoals het Haagse
Beemden Nieuws, Buurtblad de Driesprong, Ons Blad.
Radio en televisie
Voorts is er regionale radio en regionale televisie, verzorgd door
Omroep Brabant. Deze in Eindhoven gevestigde omroep heeft een dependance
aan de Yuinzigtlaan in Breda, maar verzorgd geen aparte uitzendingen.
Plaatselijk is sinds 1986 de lokale omroep BRTS actief met de radiozender
Stadsradio Breda (oorspronkelijk Radio Beo) en later ook stadsTV Breda.
Sinds 2005 is er een aparte commerciële omroep met een eigen kanaal,
genaamd TV&Co.
Onderwijs
In Breda zijn veel soorten scholen, zowel voor basisonderwijs, voortgezet
onderwijs, speciaal onderwijs, Middelbaar beroepsonderwijs als Hoger
beroepsonderwijs. Te noemen zijn onder meer:
Onze Lieve Vrouwelyceum
Stedelijk Gymnasium Breda
Mencia de Mendozalyceum
Newmancollege
De Nassau SG
Prisma College
NHTV
Academie voor ICT en Media
Avans Hogeschool
Akademie voor Kunst en Vormgeving St. Joost (onderdeel van Avans
Hogeschool)
ROC Breda
Koninklijke Militaire Academie (KMA)
Studentenverenigingen
Alpha (studentenvereniging)
BIOS (Breda)
BSRV Scylla
Phileas Fogg
De Frisse Jongens
Vereniging van Gereformeerde Studenten
Studentenvereniging D'n Straffe Hendrik NHTV Breda
het Vat (NHTV, 1992-2005)
’t KAG
Xenia
Cesar (Breda)
Geboren in Breda
Paul Bril (1553/1554 – Rome, 1626), schilder
Dries van Kuijk (26 juni 1909), manager van Elvis Presley (overleden 1997)
Hubertus Ernst (8 april 1917), priester en bisschop bisdom Breda
Wim Boost (2 juli 1918), cartoonist (overleden 2005)
Marga Minco (31 maart 1920), schrijfster
Kees Rijvers (27 mei 1926), voetballer, trainer en coach
Hans van Mierlo (18 augustus 1931), medeoprichter D'66, politicus
Corry Brokken (3 december 1932), zangeres
Arnold Heertje (19 februari 1934), hoogleraar
Onno Ruding (15 augustus 1939), politicus
Dimitri van Toren (16 december 1940), zanger
Rein Welschen (29 augustus 1941), oud-burgemeester van Eindhoven
Wim van den Goorbergh (7 april 1948), econoom en bankier
Josine van Dalsum, (14 juli 1948), actrice
Corry Konings (8 september 1951), zangeres
Oek de Jong (4 oktober 1952), schrijver
Ruud Benard (8 oktober 1954), deelnemer Big Brother
Frits Pirard (8 december 1954), wielrenner
Hans van Tongeren (18 januari 1955), acteur (overleden 1982)
Bernard Welten (25 februari 1955), Amsterdams hoofdcommissaris
Ton Lokhoff (25 december 1959), voetballer en voetbalcoach
Robin de Raaff (5 december 1968), componist
Tiësto (17 januari 1969), dj
Karin Brienesse (17 juli 1969), zwemster
Jurgen van den Goorbergh (29 december 1969), motorcoureur
Jean-Paul van Gastel (28 april 1972), voetballer
Beertje van Beers (28 augustus 1972), presentatrice
Remco van Wijk (7 oktober 1972), hockeyinternational
Sylvie Meis (13 april 1978), actrice en presentatrice
Arijan van Bavel (21 februari 1979), acteur (beter bekend als Adje Van
Nispen in Mooi weer De Leeuw)
Lizelotte van Dijk (23 juli 1980), actrice
Bekende Bredanaars
Pierre Kartner alias Vader Abraham
Dries van Kuijk alias Colonel Tom Parker
Ed Nijpels oud burgemeester van Breda
Tijs Verwest alias DJ Tiësto
Marieke van Ginneken
Aukje van Ginneken
Ronnie Stam, Voetballer NAC Breda
Recreatie
Buiten Breda liggen het Mastbos ten zuiden van Breda en het Liesbos.
Ten zuid-oosten van Ulvenhout liggen de Chaamse Bossen. Ook is het in
zomer mogelijk om te zwemmen in de Galderse Meren of de Asterdplas.
Verkeer en Vervoer
Momenteel wordt hard gewerkt aan de HSL-Zuid en de verbreding van de
A16 rond Breda. De bereikbaarheid van Breda zal hierdoor sterk verbeteren.
Via de snelle shuttleverbinding die in 2006 wordt gerealiseerd is Breda
verbonden met de Noord-Zuid-lijn van de HSL Zuid naar onder andere
Amsterdam Schiphol en via Antwerpen en Brussel naar Parijs gaat.
Wegverkeer
Breda is makkelijk bereikbaar via de snelweg A16 vanuit Rotterdam en ligt
niet ver van België dat via de grensovergang Hazeldonk snel bereikbaar is.
Breda is eveneens goed te bereiken vanuit Utrecht over de snelweg A27 en
vanuit Tilburg over de snelweg A58 richting Etten-Leur, Roosendaal en
verder naar Zeeland. De A59 (Zierikzee-'s Hertogenbosch) maakt het
vierkant van snelwegen om de stad compleet.
Openbaar Vervoer
In Breda bestaat het openbaar vervoer uit de trein en bus.
[bewerk] Trein
Breda heeft twee treinstations, namelijk station Breda in het centrum en
station Breda-Prinsenbeek in de Haagse Beemden. De omgeving van het
centraal station zal in de komende tijd geheel gaan veranderen en verbouwd
worden. Voor de zogenaamde Spoorzone worden grote plannen gemaakt.
Bus
Er is een groot busstation bij het centraal station en in het centrum
van de stad. Er is een netwerk van stadsbuslijnen, genummerd 1 tot en met
12, die allemaal via Breda Station naar de diverse wijken in Breda rijden.
Dit wordt verzorgd door Veolia Transport. Met de omliggende gemeenten zijn
streekbusverbindingen.
Gezondheidszorg
Zie Amphia-ziekenhuis voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Informatie
Veel informatie over Breda is verkrijgbaar bij het stadsarchief. Het
is de aangewezen plaats voor het zoeken van (achtergrond) informatie over
o.a. het ontstaan, de geschiedenis van de stad en zijn gebouwen en
bezienswaardigheden.
Zij beschikt over 8 km archief, 1000 meter boeken en tijdschriften, meer
dan 400.000 foto's, negatieven, tekeningen en prenten. Ook film, video en
geluid, bijvoorbeeld 78-toerenplaten. Ook is er digitaal opgeslagen en
internetpresentaties aanwezig.
[bewerk] Toerisme
Sinds juli 1997 wordt de campagne Breda, stad met karakter gelanceerd.
Belangrijkste doel van de campagne was ondersteuning van het gemeentelijk
beleid en het versterken van het besef van dingen waar Breda en de
Bredanaars trots op zijn. Van wat was, wat is en wat komt. Het VVV Breda
bevindt zich vlakbij het Station Breda.
Kenmerken volgens de Stadsvisie 1999-2005 van de gemeente Breda zijn o.a.:
Breda fijne stad om te wonen
Breda prettige stad om te werken
Breda goede stad om oud te worden
Breda gezellige stad om uit te gaan
[bewerk] Stedenbanden
Breda heeft banden met Wrocław, Zakopane en Velines. Via het Koninklijk
Huis zijn er banden met Diest, Dillenburg en Orange.
Breda
Hoofdplaats: Breda
Dorpen en Gehuchten: Bavel | Effen | Ginneken | Princenhage | Prinsenbeek
| Teteringen | Ulvenhout
Wijken in Breda
Breda Centrum: Chassé Park
Breda West: Boeimeer | Haagpoort | Heuvel | Princenhage | Tuinzigt |
Westerpark
Breda Oost: Heusdenhout | Brabantpark
Breda Noord: Haagse Beemden | Kesteren | Gagelloop | Kievitsloop |
Muizenberg | Paradijs | Heksenwiel | Asterd | De Kroeten | Overkroeten |
Hoge Vucht | Wisselaar | Geeren | Biesdonk | Belcrum | Doornbos
Breda Zuid: Ginneken | IJpelaar | Zandberg | Overakker | Blauwe Kei |
Ruiterbos | Nieuw Wolfslaar
BrabantStad
Breda · Eindhoven · Helmond · 's-Hertogenbosch · Tilburg
Gemeenten van provincie Noord-Brabant
Aalburg | Alphen-Chaam | Asten | Baarle-Nassau | Bergeijk | Bergen op Zoom
| Bernheze | Best | Bladel | Boekel | Boxmeer | Boxtel | Breda |
Cranendonck | Cuijk | Deurne | Dongen | Drimmelen | Eersel | Eindhoven |
Etten-Leur | Geertruidenberg | Geldrop-Mierlo | Gemert-Bakel | Gilze en
Rijen | Goirle | Grave | Haaren | Halderberge | Heeze-Leende | Helmond |
's-Hertogenbosch | Heusden | Hilvarenbeek | Laarbeek | Landerd | Lith |
Loon op Zand | Maasdonk | Mill en Sint Hubert | Moerdijk | Nuenen, Gerwen
en Nederwetten | Oirschot | Oisterwijk | Oosterhout | Oss | Reusel-De
Mierden | Roosendaal | Rucphen | Schijndel | Sint Anthonis |
Sint-Michielsgestel | Sint-Oedenrode | Someren | Son en Breugel |
Steenbergen | Tilburg | Uden | Valkenswaard | Veghel | Veldhoven | Vught |
Waalre | Waalwijk | Werkendam | Woensdrecht | Woudrichem | Zundert
Veelgemaakte spellingsfouten: Breeda Bredar Breedaa
bron: wikipedia
Bron foto: wikipedia
|