BERGEN.OP.ZOOM
Bergen op Zoom (Brabants: Bèrge) is een stad in de provincie Noord-Brabant.
Bergen op Zoom is met 65.454 inwoners (1 november 2006, bron: CBS) de 50e
gemeente van Nederland. De gemeente beslaat een oppervlakte van 93,13 km²
(waarvan 12,21 km² water) en heeft naast Bergen op Zoom de kernen
Halsteren en Lepelstraat en de gehuchten Heimolen en Kladde binnen de
gemeentegrenzen die sinds 1 januari 1997 zijn samengevoegd.
Markiezenhof
Geografie / Ligging
De stad Bergen op Zoom ligt in het uiterste westen van Noord-Brabant,
dicht bij de provincie Zeeland en de grens met België. De stad is gelegen
op de Brabantse Wal. Ten oosten van Bergen op Zoom bevinden zich
heuvelachtige zandgronden met de bossen van Zoomland en de Wouwse
Plantage. Ten westen van Bergen op Zoom liggen het Markiezaatsmeer en het
Zoommeer, welke vóór de aanleg van de Oesterdam en de Markiezaatskade deel
uitmaakten van de Oosterschelde.
Bergen op Zoom is niet genoemd naar het kanaaltje de Zoom, dat door de
stad stroomt. Bergen op Zoom bestond al een paar honderd jaar voordat de
Zoom pas werd gegraven. De stad is genoemd naar het hoogteverschil van de
Brabantse Wal (zoom) waarop de stad is gebouwd. De naam Bergen komt van
het heuvelachtige karakter van het landschap. Het hoogteverschil loopt op
tot zo'n 20 meter.
Het centrum van Bergen op Zoom ligt in een soort kom, waarbij de Grote
Markt op een laag punt ligt, en de randen van het centrum hoger gelegen
zijn. Bijna alle wijken van Bergen op Zoom liggen op de hoge zandgronden
van de Brabantse Wal. De industrieterreinen rond de haven en de grote
nieuwbouwwijken op de 'Bergse Plaat' (een voormalige zandplaat in de
Oosterschelde) liggen echter op de lage kleigronden.
Geschiedenis
De stad Bergen op Zoom heeft tot 1287 deel uit gemaakt van het Land
van Breda dat tot die tijd geregeerd werd door de Heer van Breda. Toen hij
overleed werd ervoor gekozen om het Land van Breda te verdelen in twee
heerlijkheden, waardoor dus het Land van Bergen op Zoom ontstond met de
stad als hoofdplaats. Het is niet precies bekend wanneer Bergen op Zoom
stadsrechten heeft gekregen omdat de stadsarchieven bij een grote
stadsbrand in 1397 verloren zijn gegaan, maar er wordt aangenomen dat dit
bij of al voor het afscheiden van de stad als heerlijkheid is gebeurd.
De stad op de grens van Zeeuwse, Vlaamse en Brabantse invloeden was een
belangrijke handelsstad en had laken- en aardewerknijverheid. Bergen op
Zoom weerstond verschillende Spaanse belegeringen (onder meer door de
hertog van Parma in 1588 en door Spinola in 1622, waaraan Valerius zijn
lied Merck toch hoe sterck wijdde. De stad behield na de aanleg van nieuwe
vestingwerken door Menno van Coehoorn haar onneembare reputatie. De
vesting ging deel uitmaken van de West-Brabantse waterlinie. De Fransen
maakten tijdens de Oostenrijkse Successieoorlog in 1747 echter korte
metten met La Pucelle (De Maagd). De stad werd verdedigd door de
hoogbejaarde generaal Cronstrom. Grote delen van de stad gingen bij de
inname door de Fransen verloren. Bergen op Zoom bleef ook na het vertrek
van de Fransen in 1814 een belangrijke garnizoensstad.
Monumenten
Tegenwoordig biedt de stad de volgende monumenten: voorop het
laatgotische stadspaleis de Markiezenhof, residentie van de Heren en later
de Markiezen van Bergen op Zoom, vervolgens de Sint-Gertrudiskerk, die in
1972 bij een brand zware schade leed en waarvan de toren, de Peperbus,
uitziet over de aantrekkelijke Grote Markt, waaraan ook het Stadhuis
staat. Ook staat hier stadsschouwburg De Maagd, in de voormalige R.K. kerk
H. Maagd Maria ten Hemelopneming. De kerk in neo-classistische stijl
dateert uit de jaren 1825-1829, en is door architect Onno Greiner verbouwd
tot een zeer bijzondere schouwburg, waarbij het grootste deel van de kerk
behouden is gebleven. Verder zijn er de Lievevrouwepoort of Gevangenpoort
en, als enige overblijfsel van Coehoorns veel latere vestingwerken, het
Ravelijn.
Naast deze monument heeft Bergen op Zoom nog tal van andere monumenten,
waaronder vele woonhuizen en een aantal kerken zoals de monumentale onze
lieve vrouw van Lourdeskerk uit 1928 gelegen aan de Prins Bernhardlaan, de
Heilig Hartkerk aan het Piusplein en de protestantse Ontmoetingskerk aan
het Bolwerk. In totaal zijn er bijna 500 rijks- en gemeente monumenten in
de prachtige stad. Bergen op Zoom is lid van de Nederlandse Vereniging van
Vestingsteden.
Evenementen
Evenals de rest van Brabant viert Bergen op Zoom uitbundig carnaval.
Echter heet dit in Bergen op Zoom de Vastenavend. De stad heet tijdens de
vastenavend Krabbegat, verwijzend naar het verdwenen streekproduct: de
meekrap. Verder zijn er het hele jaar door tal van evenementen onder
andere:
Krabbefoor
Maria ommegang
Poptocht
Zomerfestival
Jazzweekend
Boulevard Braderie
Bibliotheken
In Bergen op Zoom-Stad zijn er 2 biblotheken te vinden. De vestigingen
zijn in het centrum (markiezenhof) en in wijk Oost. Ook is er in de
gemeente Bergen op Zoom een 3e biblotheek en die is gevestigd in het dorp
Halsteren.
Sport
Bergen op Zoom heeft een aantal bekende clubs in verschillende
sportcatogorien:
Polynorm Giants (Basketbal)
Wizards of BoZ (Honkbal/Softbal)
D.O.S.K.O. (Voetbal)
Moc '17 (Voetbal)
F.C Bergen (Voetbal)
Borgvliet (Voetbal)
ZPR (Voetbal)
Zeeverkennersgroep Karel Doorman (Zeilen)
[bewerk] Economie
[bewerk] Geschiedenis v.s. nu
De stad produceert tegenwoordig onder meer tabakswaren en kunststoffen.
Traditionele producten uit de omgeving zijn asperges, aardbeien en
ansjovis. De inwoners danken hun bijnaam krabben aan een ander, nu
verdwenen streekproduct: de meekrap, die werd gebruikt als verfstof in de
textielindustrie.
[bewerk] Onderwijs
RSG 't Rijks
Mollerlyceum
Gymnasium Juvenaat
Roncalli
Industriegebieden
Bergen op Zoom ligt vanouds op een kruispunt van twee belangrijke
routes:
de westelijke route van Antwerpen naar Rotterdam via de huidige (en
gedeeltelijk toekomstige) A4
de route van Zeeland naar Noord-Brabant (A58/E312)
Tevens is Bergen op Zoom aangesloten op de spoorlijn Roosendaal-Vlissingen
(Zeeuwse Lijn) en op het Schelde-Rijnkanaal. Hierdoor is Bergen op Zoom
aantrekkelijk geworden als vestigingsplaats voor de industrie. Zowel aan
de westkant als de oostkant van de stad liggen grote industrieterreinen,
waar ook een aantal grote bedrijven gevestigd zijn
Er zijn 3 grote industriegebieden te noemen:
Theodorushaven (GE Plastics/Nuplex Resins/Cargill)
Noordland (Meeus/Ricoh
De Lage Meren (Philip Morris, Bruynzeel-Sakura)
Bedrijventerreinen
Ook heeft de gemeente 2 grote bedrijventerreinen voor kleine/grote
fabrieken/bedrijven:
Meilust/De Linie
De Poort
Winkelgebieden / Centra
Er zijn verschillende soorten winkelcentra in Bergen op Zoom die elk
een eigen aanbod aan goederen hebben.
Centrum met kleding / elektronica / luxe goederen / huishoudelijke
artikelen e.d.
Woonboulevard met elektronica / tuinartikelen / huishoudelijke artikelen /
kleding
Winkelcentrum Zonneplein met supermarkt / kleine artikelen
Winkelcentrum 't Kompas met supermarkt / kleine artikelen
Winkelcentrum Bergen met supermarkten / kleding / kleine artikelen
Wijken
Centrum
Havenkwartier
Vestinggronden-zuid
Vestinggronden-noord
Het Glacis
Het Fort
Zeekant
Langeweg
Nieuw Borgvliet
Warande-west
Warande-oost
Gageldonk-west
Gageldonk-oost
Meilust-zuid
Meilust-noord
Tuinwijk
Noordgeest
Bergse Plaat
Nieuwe toekomstige wijken / woongebieden
De Bergse Haven
De Markiezaten (zuidelijke stadsrand)
Het toekomstige woongebied binnen de Zuidelijke stadsrand wordt intussen
ontwikkeld onder de naam De Markiezaten.
De deelplannen daarbinnen zijn Markiezaat de Klaverwei, Markiezaat de
Brug, Markiezaat de Meander, Markiezaat de Wal en Markiezaat de Terpen.
Het groene gordijn
Wegen
Er lopen 2 snelwegen langs Bergen op Zoom:
A58/E312 (Eindhoven-Breda-Roosendaal-Bergen op Zoom-Goes-Vlissingen vv)
A4 (Amsterdam-Rotterdam (havens)-Bergen op Zoom-Antwerpen (havens) vv)
In de omgeving van Bergen op Zoom zijn er twee knooppunten:
knooppunt Zoomland
knooppunt Markiezaat
Het snelweggedeelte tussen deze twee knooppunten heeft beide wegnummers:
A4 en A58
Van de A4 ontbreken nog verschillende gedeelten, waaronder een gedeelte
tussen Dinteloord en Bergen op Zoom, de zogenaamde Zoomweg-Noord. De
huidige A4 stopt even ten noorden van knooppunt Zoomland, bij de
aansluiting met de Randweg Noord. Zeer recent is begonnen met de
voorbereidingen voor de aanleg van het gedeelte tussen de Randweg Noord en
de aansluiting met de N259/N289 ten noorden van Halsteren. Het gedeelte
tussen Halsteren en Dinteloord wordt later aangelegd, omdat het trace van
dit gedeelte nog niet is vastgesteld.
Regionale wegen
Bergen op Zoom wordt tevens ontsloten door een aantal regionale wegen
De N259 vanuit Steenbergen en Halsteren sluit via de Randweg Noord aan op
het knooppunt Zoomland. De drukke N259 moet worden ontlast door de aanleg
van de A4
De N286 maakt deel uit van de verbinding tussen Tholen en Bergen op Zoom
De N289 maakt deel uit van de verbinding tussen Putte, Hoogerheide en
Bergen op Zoom
Stadswegen
Bergen op Zoom heeft een gedeeltelijke randweg. De Randweg Oost wordt
gevormd door de snelweg A58/A4. De Randweg Noord en West is grotendeels
4-baans. Ook de Markiezaatsweg, welke aan de westkant van Bergen op Zoom
langs de Bergse Plaat loopt, maakt in principe deel uit van de Randweg. De
Randweg Zuid ontbreekt nog, maar er zijn plannen om een verbindingsweg aan
te leggen tussen de Markiezaatsweg en de A58 bij Heimolen. Bergen op Zoom
heeft tevens een centrumring, die op dit moment een grootschalige
vernieuwing ondergaat. Het gemeentebestuur overweegt van de centrumring
éénrichtingsverkeer te maken.
Treinstation
Bergen op Zoom heeft een treinstation op de lijn Roosendaal -
Vlissingen. Op station Bergen op Zoom stoppen de volgende
passagierstreinen:
intercity tussen Vlissingen en Amsterdam vv (éénmaal per uur). Vroeg in de
ochtend is Bergen op Zoom beginpunt, en laat op de avond eindpunt van deze
intercity.
stoptrein tussen Vlissingen en Roosendaal vv (éénmaal per uur)
's ochtends vroeg, op doordeweekse dagen, is Bergen op Zoom begin- en
eindpunt van de stoptrein van en naar Den Haag Centraal.
Goederentreinen
Er rijdt veel goederenvervoer van en naar het haven- en
industriegebied Vlissingen-Oost (Sloegebied) over de spoorlijn die door
Bergen op Zoom loopt. Verder zijn er verschillende bedrijven in Bergen op
Zoom aangesloten op de spoorlijn.
Er zijn plannen om vanaf de spoorlijn ten zuiden van Bergen op Zoom een
goederenspoorlijn naar de havens van Antwerpen aan te leggen. Deze
goederenspoorlijn zou de spoorlijn Roosendaal-Antwerpen ontlasten van
goederenvervoer. Nadeel is, dat al dit goederenvervoer dan door Bergen op
Zoom zou komen.
Stads- en Streekvervoer (Bus)
Dagelijks rijden er vanaf het station bussen naar verschillende dorpen
/ steden in de regio West-Brabant en het eiland Tholen.
Busvervoer Bergen op Zoom
LijnnummerVanNaarVervoerderBustype
22Station NSZiekenhuis LievensbergVeolia TransportStadsbus
23Station NSNoordgeest (via Meilust)Veolia TransportStadsbus
25Station NSBergse PlaatVeolia TransportStadsbus
101Bergen op ZoomRotterdam (Zuidplein)Veolia TransportSnelbus
102Bergen op ZoomOude TongeConnexxionRegiobus
104Bergen op ZoomRoosendaal (via Hoogerheide)Veolia TransportRegiobus
105Bergen op ZoomPutte (Antwerpen**)Veolia TransportRegiobus
106*StavenisseBergen op ZoomConnexxionRegiobus
107Bergen op ZoomStavenisseConnexxionRegiobus
108Bergen op ZoomSt. AnnalandConnexxionRegiobus
109Bergen op ZoomStavenisseConnexxionRegiobus
111Bergen op ZoomOud Gastel (via Dinteloord)Veolia TransportRegiobus
112Bergen op ZoomRoosendaalVeolia TransportRegiobus
191Bergen op ZoomRoosendaal (via Wouw)Veolia TransportBuurtbus
[*] Lijndienst alleen richting Bergen op Zoom / [**] Overstap in Putte (De
Lijn)
Toekomstige Plannen
De oude rechtstreekse buslijn naar Antwerpen terug in het leven roepen
Aparte goederenlijn (omleiding) bij de A4/58 om zo geluidsoverlast van het
spoor tegen te gaan
Nieuw treinstation nabij de nieuwbouwwijk De Markiezaten: Bergen op
Zoom-Zuid
Vrije busbanen in het centrum
Bekende (oud-)inwoners van Bergen op Zoom
Kees Becht (*1917), ondernemer
Harry Borghouts (*1943), politicus
Jacques Chapel (*1946), voetballer en sportverslaggever
Adriaan Ditvoorst (*1940-1987), regisseur
Letty Demmers-van der Geest (*1952), politica
Anton van Duinkerken (1903-1968), schrijver
Paula Franken (*1941), schrijfster
Ad Havermans (*1934), politicus
Hans Heestermans(*1943), lexicograaf
Ed Nijpels (*1950), politicus
Adri Suykerbuyk (*1929), wielrenner
Paul Weiss (*1974), beroepsgoochelaar
Veelgemaakte spellingsfouten: Bergen on Zoom, Bergan
op Zoom, Bergenopzoom.
bron: wikipedia
Bron foto: wikipedia
|