(Gronings: n Daam)
inwoners per 1 juli 2006: 12.240, bron: CBS)

Appingedam is een stad en gemeente in het noorden van Nederland, in de provincie Groningen. De gemeente beslaat een oppervlakte van 24,62 km² (waarvan 0,79 km² water).

Het stadje Appingedam, gelegen aan het Damsterdiep, is de hoofdstad van het Ommeland (historisch gewest) Fivelingo. Het is tezamen met de stad Groningen een van de twee steden met historische stadsrechten in de provincie.



Geschiedenis
De stad Appingedam is, naast Groningen, één van de 2 middeleeuwse steden die de provincie Groningen rijk is. Over de precieze ouderdom en het ontstaan van de naam bestaat geen zekerheid. De stad ontstond omstreeks 1200 rond de Delf, het latere Damsterdiep. De naam is mogelijk ontleend aan een dam in de rivier de Appe of Apt. Bij de kruising van de Apt en de Delf ontstond een nederzetting van schippers, koop-en ambachtslieden. In een document uit 1224 is voor het eerst sprake van de plaatsnaam Appingedam.
Door de gunstige ligging aan de Delf, die een open verbinding met de zee vormde, groeide de nederzetting in korte tijd uit tot een belangrijk handels- en marktcentrum. Appingedam werd de hoofdplaats van het Friese gewest Fivelingo. Aan de kaden van de Delf werden binnengelopen zeeschepen afgemeerd en losten en laadden schippers hun vracht. Vervolgens werden de goederen opgeslagen en verhandeld. Handel werd gedreven met Noord-Duitsland en het Oostzee-gebied, Scandinavië en Westfalen. Bij de Wezertol van Bremen golden gunstige uitzonderingstarieven voor Damster schepen. Appingedam was een belangrijk regionaal marktcentrum.
Appingedam had in de Middeleeuwen niet alleen in economisch, maar ook in juridisch en bestuurlijk opzicht een centrumfunctie. Al in de 13e eeuw vergaderden hier de redgers van het Friese gewest Fivelingo. De zelfstandigheid van rechtspraak en bestuur werd bevestigd in 1327. In dat jaar erkenden de vertegenwoordigers van de Zeven Friese Zeelanden, verenigd in het verbond van de Opstalboom, de al van oudsher in Appingedam bestaande rechten en gewoonten en leggen deze vast in het stadsprivilege van Appingedam, de buurbrief. De voertaal in Appingedam was in de middeleeuwen Fries. Dit blijkt ook uit overgeleverde oudfriese wetsteksten. Het fries werd als gevolg van de hanzehandel en de invloed van de stad Groningen aan het einde van de middeleeuwen verdrongen door het Gronings/Sakisch. Hoewel Appingedam sedert de 16e eeuw in economisch opzicht geleidelijk aan achteruit ging, ontstond er tijdelijk een opleving rond 1630, als het raadhuis gebouwd wordt en rond 1760 als veel gevels, vooral in de Solwerderstraat, worden vernieuwd. Aan het eind van de 18e eeuw worden toch nog altijd zo'n 50 zeeschepen per jaar bevracht en worden regelmatig vaste beurtdiensten onderhouden op Sneek, Amsterdam en Leer.
Langs het Damsterdiep stonden steen- en pannenbakkerijen, kalkovens en scheepswerven. Wind- en rosmolens zorgden voor het malen van graan en boekweit het persen van olie en het zagen van hout. Bovendien telde de stad maar liefst 6 bierbrouwerijen, 2 jeneverstokerijen, enkele leerlooierijen, weverijen, garentwijnderijen, een zeepziederij, een lijmziederij, een azijnmakerij en een zoutkeet.
Aan het einde van de 19e eeuw bloeide de Damster economie weer wat op. Appingedam maakte vooral naam met de veemarkten, waarvan de paardenmarkt de belangrijkste was. In 1884 kreeg de stad aansluiting op de nieuwe spoorlijn Groningen-Delfzijl. Het vervoer over water nam hierdoor in belangrijkheid af. Aan het begin van de 20e eeuw ontwikkelde Appingedam zich meer en meer tot het industriële centrum van Fivelingo. In 1870 introduceerde C. Roggenkamp de eerste stoommachine in Appingedam en richtte hij de eerste stoomtimmerfabriek van Nederland op, de 'Molly'.
Appingedam kreeg onder andere een zuivelfabriek, een vlasfabriek, een strokartonfabriek en een gasfabriek. De Machinefabriek van Ter Borg & Mensinga kreeg wereldfaam en de metaalgieterij van Jan Brons produceerde de Bronsmotor, een scheepsmotor die over de hele wereld werd verkocht.
Thans staat op de hoek van de Kniestraat en de Dijkstraat, als een soort industrieel monument, de reusachtige krukas van zo'n Bronsmotor.
Sinds 1945 heeft Appingedam zich vooral ontwikkeld tot regionaal verzorgingscentrum, zowel in bestuurlijk opzicht als op het gebied van het onderwijs en de winkelvoorzieningen. Eind zeventiger jaren, begin tachtiger jaren komt daar de ontwikkeling tot toeristisch centrum voor de noord-oostelijke hoek van de provincie Groningen bij.
 

Het wapen van Appingedam
Het wapen van Appingedam toont een pelikaan die, staande op haar nest, haar jongen voedt met haar eigen bloed. Het wapen is ontleend aan het burgerzegel van Appingedam. Het oudste exemplaar dat bewaard is gebleven dateert uit 1308. De pelikaan die haar jongen doodt en hen na drie dagen met haar bloed weer tot leven wekt is een symbool voor het lijden en de opstanding van Christus. Christus' bloed staat in deze vergelijking centraal: zoals Christus met zijn bloed de mensheid verlossing bracht, zo wekt de pelikaan met haar bloed de jongen weer tot leven.
 

De vlag van Appingedam
Een vlag van 4 horizontale banen in kleuren, van boven naar beneden, geel, groen, rood en blauw in de verhouding van respectievelijk 4:1:1:4. Samen met het wapen behoort de vlag tot de gemeentelijke symbolen van Appingedam. In tegenstelling tot het wapen, waarvan het gebruik is voorbehouden aan het gemeentebestuur, mag de vlag door iedereen worden gebruikt. De vlag is vastgesteld door de gemeenteraad op 23 juli 1964.
 

De ommekeer
Na de Tweede Wereldoorlog wordt Appingedam aanvankelijk meer en meer overvleugeld door buurgemeente Delfzijl. Deze plaats ontwikkelt zich in hoog tempo tot de 3e havenstad van Nederland en tot één van de belangrijkste industriële centra in het noorden des lands. De ontwikkeling in Appingedam verloopt veel gestager. Op sommige gebieden, zoals bijvoorbeeld de winkelvoorzieningen is zelfs sprake van stilstand. Zoals zo vaak is er ook nu weer een bepaalde prikkel voor nodig om de ommekeer in te luiden. In 1972 verkrijgt Appingedam het predicaat beschermd stadsgezicht. Daarmee krijgt het gemeentebestuur de juridische en financiële mogelijkheden de in verval geraakte binnenstad weer nieuw leven in te blazen. In hoog tempo worden ambitieuze plannen ontwikkeld om de historische binnenstad te restaureren met behoud van de eigen identiteit. De ingrijpende restauratie van de Damster binnenstad heeft grote gevolgen. Niet alleen wordt het aanzien van de stad verfraaid, ook de middenstand leeft op en de bedrijvigheid neemt toe. Onder het motto "Appingedam, terug in de vaart" onderneemt Appingedam een geslaagde poging toeristen en ondernemers naar de stad te lokken. De vaarrecreatie komt tot ontwikkeling, mede dankzij de openstelling van het Damsterdiep-vaarcircuit. Appingedam heeft de wind weer in de zeilen! Een stad waar het goed "wonen" is in de ruimste betekenis van het woord. Wonen in Appingedam betekent niet alleen wonen in moderne, royale woningen in ruime nieuwbouwwijken of sfeervolle stadsgebieden. Het betekent ook: zeer complete onderwijsvoorzieningen met een gevarieerd winkelaanbod en zeer aantrekkelijke recreatiemogelijkheden, prima wegverbindingen en openbaar vervoer.

Hangende keukens
Appingedam oogt tegenwoordig nog onmiskenbaar als een stadje. In het centrum zijn nog vele van oorsprong middeleeuwse panden te bewonderen. De beroemdste bezienswaardigheid zijn de hangende keukens boven het Damsterdiep.
 

Wateren
Behalve het nabij gelegen Schildmeer kent Appingedam ook nog het Eemskanaal, het Damsterdiep, het Nieuwe Diep, de Groeve-Noord, de Teugen en de Groeve-Zuid. Het Kattendiep liep door het centrum van Appingedam, van café het Gouden Anker achter de Solwerderstraat langs en via het Gouden Pand en de parkeerplaats nabij Bolwerk liep hij bij het huidige Chinese restaurant het Damsterdiep weer in. In 1966 werd het Kattendiep gedempt. Tegenwoordig heeft op de plek waar het Kattendiep liep, een straat dezelfde naam gekregen.
 

Activiteiten
Jaarlijks worden in Appingedam meerdere feesten georganiseerd. Zo is er in september steevast de Damsterdag (met praalwagens) en eind juni de daar bekende Nacht van Appingedam. Ook de Custom Chopper Day, de voor -en najaarsmarkten, de Coopluydenmarkt en de Gondelvaart zijn alom bekende activiteiten.
 

Gemeente
De gemeente Appingedam omvat de volgende plaatsen: Appingedam, Garreweer, Jukwerd, Laskwerd, Marsum, Oling, Opwierde, Solwerd, Tjamsweer.
 

Openbaar vervoer
Appingedam heeft een station aan de spoorlijn Groningen–Delfzijl.
Ook heeft Appingedam een busstation waar de volgende belangrijke busverbindingen te vinden zijn:
lijn (1)40: Groningen-Ten Boer-Appingedam-Delfzijl
lijn 45: Appingedam-Delfzijl-Holwierde-Bierum-Spijk (door richting Loppersum)
lijn 49: Appingedam-Siddeburen-Zuidbroek
lijn (1)78: Appingedam-Siddeburen-Schildwolde-Slochteren (door richting Groningen)
buurtbus 91 Appingedom-Holwierde (door richting Loppersum)
Het busstation is te vinden aan de Farsummerweg. Lijn 49 wordt met een 8-persoonsbusje gereden, en Lijn 78 zo nu en dan ook tot aan Siddeburen, 's avonds en zondags ook 's ochtends De gehele rit.


Veelgemaakte spelfouten: Appingendam, Apingedam, Apingendam.

bron: wikipedia
Bron foto: wikipedia

Bedrijfsreclame
hotel 
auto  
bouw
winkel  
drukkerij 
bloemen bezorgen  
rijschool  
makelaar  
flats   
hypotheek  
notaris  
woningen  
keuken  
hoveniers
reisburo   
catering   
restaurant   
gasfitter 
loodgieter   
schilder
stratemaker
bruidsboetiek  
bruidsmode
verhuizer
 

Provincie Groningen
Appingendam
Delfzijl
Groningen
Haren
Hoogezand
Leek
Pekela
Sappemeer
Stadskanaal
Rottum
Ter Apel
Veendam
Winschoten